گروه زیست محیطی - حسنا شمس آرا - هفتمین اجلاس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر (کنوانسیون تهران)، با حضور مقامات عالی محیط زیست پنج کشور حاشیه دریای خزر آغاز به کار کرد.
به گزارش خبرنگار اقتصادسرآمد، هفتمین اجلاس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر (کنوانسیون تهران) با حضور مقامات علی محیط زیست پنج کشور حاشیه دریای خزر، هماهنگ کننده دبیرخانه موفت کنوانسیون تهران، هماهنگ کننده مقیم سازمان ملل متحد، رئیس دبیرخانه خزر وزارت امورخارجه آغاز به کار کرد.
رئیس مرکز اموربین الملل و کنوانسیون های سازمان حفاظت محیط زیست در افتتاحیه این اجلاس گفت: دریای خزر بخش بزرگی از تاریخ، فرهنگ، اقتصاد،  امنیت و زندگی میلیون‌ها انسان در منطقه است که اثر آن را در مشابهت‌های فرهنگی و حتی سنت‌های ورزشی منطقه می‌توان مشاهده کرد.
آرمان خرسند، افزود: سرنوشت محیط زیستی این دریا سرنوشت مشترک همه ماست و هیچ یک از کشورهای ساحلی نمی‌تواند نسبت به تحولات آن به ویژه پدیده مهم کاهش سطح آب دریا بی تفاوت باشد، کنوانسیون تهران که امروز در آستانه ۲۴ سالگی قرار دارد، حاصل یک درک مشترک و مهم میان کشورهای ساحلی است.
وی افزود: اینکه حفاظت از محیط زیست این دریا نیازمند همکاری گفتگو مسئولیت پذیری و اقدامات هماهنگ همه کشورهای منطقه است امروز نیز با مجموعه از چالش های جدی و در هم تنیده روبرو هستیم از تغییرات اقلیمی و کاهش تراز آب تا آلودگی های ناشی از فعالیت های نفت و گاز حمل و نقل دریایی ورود کاهش تنوع زیست فشار و ذخایر آبزی و تهدیدهای فزاینده علیه زیست بوم‌های ساحلی و تالابی این چالش‌ها متن سیاسی نمی‌شناسند و طبیعتاً راه حل آنها نیز نمی‌تواند صرفاً ملی باشد.
این مقام مسئول در سازمان حفاظت محیط زیست، تصریح کرد: هرچند کشورهای همسایه دریا در طول این سالیان همواره در پیوندی محکم اجازه حضور نیروهای بیگانه در این محدوده را ندادند و این پهنه مهم آبی را برای مردم آن دریای صلح و دوستی قرار دادند از این منظر نشست کاپ هفت فرصت مهمی است تا همکاری های موجود را تقویت کنیم اجرای پروتکل های کنوانسیون تهران را شتاب بخشید و برای پاسخ به چالش های جدید راهکارهای عملی و مشترک ارائه کنیم.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که همکاری محیط زیستی در دریای کاسپین نه تنها یک ضرورت بلکه زمینه برای تقویت اعتماد گفتگو و همکاری های منطقه‌ای ضمن تقدیر زحمات شبانه روزی همه کارشناسان هیئت‌ها که در طول روزهای مذاکرات آن را به خوبی به نتیجه رساندند و همه عوامل دست‌اندرکاران کشورمان در وزارت امور خارجه و دبیرخانه خزر و  همکاران در سازمان حفاظت محیط زیست و حمایت عالیه ریاست سازمان سرکار خانم دکتر انصاری را آرزو می کنم.
وی اذعان داشت: تلاش شده تمام تصمیمات این اجلاس تا حد امکان از سطح تعهدات سیاسی فراتر رفته و اقدامات مشخص قابل اندازه گیری و قابل پیگیری منجر شود عالیج دریای کاسپین میراث مشترک ما و امانتی برای نسل های آینده است؛ مسئولیت ما تنها حفاظت از وضعیت امروز آن نیست بلکه باید اطمینان حاصل کنیم که نسل‌های آینده نیز بتوانند از منابع تنوع زیستی و ظرفیت‌های اقتصادی این دریا بهره‌مند شود.
رئیس مرکز امور بین الملل و کنوانسیون های سازمان حفاظت محیط زیست، اذعان داشت: این نشست را فرصتی برای تعمیق همکاری اعتماد و تبدیل اراده سیاسی مشترک به اقدامات عملی می دانیم، ضمن اینکه حضور همه مهمانان را در جمهوری اسلامی ایران و شهر تهران خوش آمد می‌گویم شهری که با استقامت مثال زدنی خود بخشی از تاریخ مقاومت مردم جهان در برابر زورگویی و تجاوز شد و امیدوارم در هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون تهران گامی موثر در مسیر حفاظت بلند مدت از محیط زیست این دریا و تقویت همکاری میان کشورهای ساحلی را شاهد باشیم.

حفاظت از محیط زیست دریای خزر
 یک اولویت توسعه پایدار است
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در هفتمین اجلاس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر، گفت: حفاظت از دریای خزر تنها یک اولویت زیست محیطی نیست، بلکه یک اولویت توسعه پایدار است.
کریستین وی گاند در هفتمین اجلاس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر، گفت: حفاظت از دریای خزر تنها یک اولویت زیست محیطی نیست، بلکه یک اولویت توسعه پایدار است.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد، افزود: دریای خزر میراثی مشترک است که نه‌تنها زیست‌بوم و تنوع زیستی، بلکه اقتصاد، معیشت و رفاه جوامع پیرامون خود را تحت تأثیر قرار می‌دهد، توجه به منابع طبیعی و زیستگاه‌های متنوع دریای خزر، در کنار حفاظت از محیط زیست، برای دستیابی به توسعه پایدار نیز اهمیت دارد.
وی با اشاره به چالش‌های زیست‌محیطی پیش روی این منطقه گفت: آلودگی دریایی، از دست رفتن تنوع زیستی و فشارهای فزاینده بر منابع آب، از جمله چالش‌هایی هستند که مرزهای ملی را متوقف نمی‌کنند و مقابله با آنها نیازمند همکاری فرامرزی است.
وی با تاکید بر اینکه کنوانسیون تهران می‌تواند چارچوبی مؤثر برای تقویت همکاری‌های علمی، تبادل دانش و تجربه و تبدیل تعهدات مشترک به اقدامات عملی فراهم کند، بیان داشت: زمانی که منطقه با چالش‌های متعددی روبه‌رو است، حفظ فضاهای آبی مشترک، از جمله دریای خزر، اهمیت ویژه‌ای دارد و همکاری از طریق سازوکارهایی مانند کنوانسیون تهران می‌تواند به حفاظت از این میراث مشترک کمک کند.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد همچنین به حمایت این سازمان از تلاش‌های کشورهای عضو کنوانسیون تهران اشاره کرد و گفت برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) از کشورهای عضو و بخش‌های مختلف این سازمان در زمینه اجرای تعهدات مرتبط با کنوانسیون حمایت می‌کند.
وی با اشاره به نقش همکاری‌های محلی در حفاظت از محیط زیست افزود: کمک‌های بلاعوض و حمایت‌های جامعه‌محور برای راه‌حل‌های محلی نیز می‌تواند در مشارکت دادن بخش خصوصی و ایجاد فرصت برای جوامع محلی، از جمله زنان و جوانان، مؤثر باشد و به بهبود سیستم‌های مدیریت پسماند کمک کند.
وی گفت: حفاظت از دریای خزر بر دوش همه ماست و هیچ کشور یا نهادی به‌تنهایی نمی‌تواند از این زیست‌بوم ارزشمند محافظت کند؛ بنابراین باید اطمینان حاصل کنیم که دانش، همکاری و تعهد مشترک ما به توسعه پایدار، این میراث را برای نسل‌های آینده حفظ می‌کند.
هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد، یادآور شد: دریای خزر هزارن سال مردمان و تمدن ها را به یکدیگر پیوند داده است، برنامه توسعه ملل متحد و بنرامه محیط زیست سازمان ملل متحد در چارچوب ابتکار گسترده تر دریای خزر با شرکای ملی و محلی همکاری می کنند تا تعهدات منطقه ای در زمینه زباله های دریایی و آلودگی پلاستیکی را به اقدمات عملی تبدیل کند.
به گفته وی، این قدامات شامل تقویت تفکیک و بازیافت پسماند در جوامع ساحلی، حمایت از رویکرد های چرخشی تر در زمینه پلاستیک و ارائه کمک های بلاعوض جامعه محور برای راه حل های محلی است، این ابتکار در پی مشارکت دادن بخش خصوصی و ایجاد فرصت برای جوامع محلی است تا در بهبود سیستم های مدیریت پسماند مشارکت کنند و از مزایای آن بهره مند شوند.

آینده خزر نمی‌تواند پنج آینده 
جداگانه باشد
معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت همکاری پنج کشور ساحلی برای حفاظت از دریای خزر گفت: سرنوشت خزر را نمی‌توان در مرزهای سیاسی تقسیم کرد؛ جریان‌های آبی، گونه‌های زیستی، آلودگی‌ها و تغییر اقلیم تابع مرزهای سیاسی نیستند و از این رو آینده خزر نیز نمی‌تواند پنج آینده جداگانه باشد.
شینا انصاری در هفتمین اجلاس کنفرانس کشورهای متعاهد کنوانسیون چارچوبی حفاظت از محیط زیست دریای خزر (کنوانسیون تهران) در تهران، با ابراز خرسندی از میزبانی جمهوری اسلامی ایران از این اجلاس اظهار کرد: این نشست فرصتی ارزشمند برای تجدید عهد مشترک کشورها در قبال حفاظت از دریای خزر و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای است.
معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست،افزود: دریای خزر صرفاً یک پهنه آبی نیست، بلکه میراثی مشترک، اکوسیستمی به‌هم‌پیوسته و سرمایه‌ای حیاتی برای نسل‌های امروز و فرداست. این پهنه منحصر به‌فرد با تنوع زیستی ارزشمند خود زیستگاه گونه‌هایی همچون فوک خزری و یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های تولیدمثل ماهیان خاویاری در جهان است و میلیون‌ها نفر در پیرامون آن، معیشت و آینده خود را به سلامت و پایداری این دریا پیوند داده‌اند.
وی با بیان اینکه حفاظت از خزر بیش از هر زمان دیگری یک مسئولیت مشترک و فرامرزی است، گفت: آلودگی‌های ناشی از منابع خشکی و فعالیت‌های دریایی، تخریب زیستگاه‌ها، فشار بر منابع زیستی، تغییر اقلیم و تغییرات سطح آب، چالش‌هایی هستند که هیچ کشوری به تنهایی نمی‌تواند با آنها مقابله کند.

محیط زیست؛ قربانی خاموش جنگ‌ها
انصاری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جنگ و منازعات نظامی گفت: تجربه تلخ جنگ و منازعات به ما یادآوری می‌کند که محیط زیست قربانی خاموش جنگ‌هاست. آلودگی آب و خاک، آسیب به زیستگاه‌ها و زیرساخت‌های محیط زیستی و افزایش فشار بر منابع طبیعی می‌تواند آثار جنگ‌ها را برای سال‌ها و حتی نسل‌ها باقی بگذارد.
وی با اشاره به پیامدهای جنگ اخیر برای محیط زیست ایران اظهار کرد: در طول یک سال گذشته کشور ما با تجاوز ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل مواجه بود و در جریان این حملات، علاوه بر تلفات انسانی و تخریب زیرساخت‌ها، مراکز علمی و درمانی و میراث تاریخی، آسیب‌هایی نیز به محیط زیست و مناطق حفاظت‌شده وارد شد.
معاون رئیس‌جمهور افزود: انفجار مخازن سوخت در تهران و ایجاد آلودگی‌های گسترده و همچنین حملات به تأسیسات نفتی در منطقه عسلویه از مصادیق اکوساید یا جنایت زیستی محسوب می‌شود؛ از این رو حفاظت از اکوسیستم‌ها باید بخشی جدایی‌ناپذیر از تلاش‌های ما برای صلح، امنیت و توسعه پایدار باشد.

از تعهد به اقدام؛ مسیر جدید همکاری کشورهای ساحلی خزر
وی با اشاره به امضای کنوانسیون تهران در سال ۲۰۰۳ از سوی پنج کشور ساحلی شامل جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان گفت: این اقدام فراتر از امضای یک سند بین‌المللی و بیانگر اراده مشترک پنج کشور برای همکاری در حفاظت از یک اکوسیستم مشترک بود.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: طی بیش از دو دهه، همکاری‌های کشورهای ساحلی در زمینه‌هایی همچون مقابله با آلودگی نفتی، کنترل آلودگی‌های ناشی از منابع خشکی، حفاظت از تنوع زیستی و ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی توسعه یافته است، اما امروز باید گام دیگری برداریم؛ گامی از تعهد به اقدام، از اطلاعات پراکنده به داده‌های مشترک، از پایش‌های ملی به پایش‌های هماهنگ منطقه‌ای و از واکنش به بحران به پیشگیری و آمادگی مشترک.
انصاری با اشاره به شعار محوری این اجلاس با عنوان «پنج کشور، یک اکوسیستم، آینده مشترک» گفت: پنج کشور بیانگر مسئولیت مشترک ما، یک اکوسیستم بیانگر واقعیت علمی پیوستگی دریای خزر و آینده مشترک یادآور مسئولیتی است که در برابر نسل‌های آینده بر عهده داریم. وی افزود: سرنوشت خزر را نمی‌توان در مرزهای سیاسی تقسیم کرد؛ جریان‌های آبی، گونه‌های زیستی، آلودگی‌ها و تغییر اقلیم تابع مرزهای سیاسی نیستند. بنابراین آینده خزر نیز نمی‌تواند پنج آینده جداگانه باشد و آینده خزر، آینده مشترک همه کشورهای ساحلی است.

تأکید بر استفاده از علم و فناوری
 برای حفاظت از خزر
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر اهمیت علم و فناوری در حفاظت از دریای خزر اظهار کرد: فناوری‌های نوین سنجش از دور، پایش ماهواره‌ای، سامانه‌های هوشمند محیط زیستی، مدل‌سازی اکولوژیک، پایگاه‌های داده مشترک و ابزارهای نوین تحلیل و پیش‌بینی، فرصت‌های ارزشمندی برای شناخت دقیق‌تر تغییرات خزر و واکنش سریع‌تر به تهدیدهای آن فراهم می‌کنند.
وی گفت: باید تبادل داده‌های علمی، نظام‌های مشترک پایش، ارزیابی منظم وضعیت اکوسیستم، آمادگی مشترک برای مقابله با حوادث آلودگی، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش ورود آلاینده‌ها به دریا بیش از پیش تقویت شود.
انصاری همچنین با اشاره به لازم‌الاجرا شدن پروتکل ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی در نوامبر ۲۰۲۵، این اقدام را گامی در جهت تقویت چارچوب همکاری کشورهای ساحلی برای ارزیابی پیامدهای احتمالی پروژه‌های دارای آثار فرامرزی دانست.

توسعه اقتصادی و حفاظت
 از محیط زیست متعارض نیستند
معاون رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت ایجاد توازن میان توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست گفت: جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست دو هدف متعارض نیستند و توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که فعالیت‌های اقتصادی با ظرفیت اکولوژیک طبیعت و منافع بلندمدت منطقه هماهنگ باشد.
وی افزود: از این منظر، علم، داده و ارزیابی‌های محیط زیستی باید در مرکز تصمیم‌گیری‌های مرتبط با دریای خزر قرار گیرند و دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی، سازمان‌های مردم‌نهاد و جوامع محلی نیز باید نقش مؤثرتری در این فرآیند داشته باشند.
انصاری خاطرنشان کرد: مسئولیت ما تنها در برابر نسل حاضر نیست؛ ما امانت‌دار دریایی هستیم که باید سالم‌تر، پایدارتر و تاب‌آورتر به نسل‌های آینده تحویل داده شود.

ایران آماده تعمیق همکاری با کشورهای ساحلی خزر است
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای تعمیق همکاری با کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، نهادهای علمی و پژوهشی و سایر شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی اعلام می‌کند.
وی ابراز امیدواری کرد تصمیمات این اجلاس نه‌تنها بیانگر اراده سیاسی مشترک کشورهای ساحلی باشد، بلکه به نقشه راهی روشن برای اقدامات عملی و قابل سنجش در زمینه حفاظت از دریای خزر تبدیل شود.
انصاری در پایان از کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، کارشناسان، محققان، سازمان‌های مردم‌نهاد، جوامع محلی، اصحاب رسانه و تمامی نهادهایی که طی بیش از دو دهه در مسیر حفاظت از این میراث مشترک تلاش کرده‌اند، قدردانی کرد.