پروژه راه‌آهن چابهار – زاهدان تا پایان سال به بهره‌داری می‌رسد؟
​​​​​​​گروه حمل‌ونقل- راه‌آهن چابهار-زاهدان با هدف ایجاد کریدور شمال-جنوب در شرق کشور و اتصال بندر شهیدبهشتی چابهار به شبکه ریلی کشور و بهره‌مندی از مزایای ترانزیت ریلی کشور، از طریق اتصال آسیای‌میانه و افغانستان به آب‌های آزاد اقیانوسی طراحی شد. این مسیر ریلی ۶۳۴کیلومتری در دوبخش شمالی و جنوبی تقسیم‌بندی شده که از چابهار آغاز و پس از عبور از شهرهای نیکشهر، ایرانشهر و خاش به شهر زاهدان منتهی می‌شود. تکمیل این مسیر ریلی و اتصال بندر شهیدبهشتی چابهار‌(تنها بندر اقیانوسی کشور) به شبکه ریلی، دسترسی مردم چابهار، نیکشهر، ایرانشهر و خاش به شبکه ریلی کشور را فراهم می‌کند و همچنین زمینه‌ساز بستر مناسبی برای توسعه و رشد اقتصادی و صنایع بومی منطقه و مباحث پدافند غیرعامل است.
به گزارش اقتصاد سرآمد، راه‌آهن چابهار-زاهدان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های ریلی ایران، به ‌عنوان بخش کلیدی کریدور شمال-جنوب و کریدور شرق کشور در حال تکمیل است. این مسیر با هدف اتصال بندر شهیدبهشتی چابهار به شبکه سراسری راه‌آهن کشور، نقش اساسی در توسعه اقتصادی شرق ایران و افزایش ظرفیت ترانزیتی کشور ایفا خواهد کرد. حالا در روزهایی که از حملات نظامی تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی به خاک ایران می‌گذرد و در حالی‌که نقاط مختلفی از کشور طعم روزهای جنگی را چشیده‌اند، شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور از تداوم احداث راه‌آهن چابهار-زاهدان در راستای توسعه محور شرق کشور خبر داده است.
پروژه راه‌آهن چابهار-زاهدان که از سال۱۳۸۹ کلید خورده، به ‌عنوان یک طرح زیرساختی حیاتی برای توسعه اقتصادی و تجاری شرق ایران در حال پیشرفت است. این پروژه، اتصال بندر شهیدبهشتی چابهار، تنها بندر اقیانوسی کشور، به شبکه ریلی کشور را ممکن می‌سازد و بدین ترتیب، بستر مناسبی برای توسعه ترانزیت ریلی و مبادلات تجاری فراهم می‌کند. حالا بسیاری از کارشناسان معتقدند که پروژه راه‌آهن چابهار-زاهدان به ‌عنوان یک طرح ملی و راهبردی، در حال تحقق اتصال بندر چابهار به شبکه ریلی کشور است. وزیر راه و شهرسازی وعده داده است که این پروژه -با 15سال‌ انتظار- تا پایان سال‌جاری به اتمام خواهد رسید.
پروژه راه‌آهن چابهار-زاهدان با هدف ایجاد کریدور شمال-جنوب در شرق کشور و اتصال بندر شهیدبهشتی چابهار به شبکه ریلی کشور و همچنین بهره‌مندی از مزایای ترانزیت ریلی کشور، از طریق اتصال آسیای‌میانه و افغانستان به آب‌های آزاد اقیانوسی طراحی و عملیات اجرایی آن در سال۱۳۹۲ آغاز شد. مدتی قبل بود که اعلام شد این پروژه به ‌بهانه مشکلات مالی و کمبود اعتبارات، با تأخیرهایی مواجه شده است. بااین‌حال، طی هفته‌های گذشته با تاکیدات ویژه مسئولان دولتی و وزیر راه و شهرسازی با توجه به اهمیت این خط‌آهن در ایجاد کریدور شمال-جنوب و اتصال آسیای‌میانه و افغانستان به آب‌های آزاد، مسئولان عزم خود را برای تکمیل آن جزم کرده‌اند. 

اتمام ابرپروژه ریلی چابهار تا پایان سال
به باور کارشناسان؛ این پروژه راهبردی و زیرساختی می‌تواند امکان انتقال کالا به داخل کشور و به کشورهای همسایه را تسهیل کند و به تجارت رونق بخشد. از طرفی فرصتی برای جذب سرمایه بیشتر، اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم و بهبود شرایط معیشت مردم منطقه را ایجاد خواهد کرد. طبق گفته مجریان پروژه، قطعات آخر پروژه حدفاصل خاش تا زاهدان به طول ۱۵۵کیلومتر در سال‌۱۴۰۱ به افتتاح و بهره‌برداری رسیده و مابقی خط یعنی حدفاصل چابهار تا خاش نیز که طول آن به بیش از ۴۵۰کیلومتر می‌رسد، پیشرفت فیزیکی بیش از ۸۰درصد دارد.
آنطور که پیش‌تر معاون شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور و وزیر راه و شهرسازی خبر داده بودند، بناست این پروژه تا پایان امسال یا نهایت ابتدای سال بعد به اتمام برسد. مدتی قبل نیز عباس خطیبی، معاون شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور اعلام کرد که راه‌آهن چابهار-زاهدان به طول ۶۳۴کیلومتر به شدت در حال پیگیری و اجراست؛ به‌طوری که در یک‌سال گذشته بیش از ۱۸۵کیلومتر در این مسیر عملیات نصب خط و ریل‌گذاری انجام شده و این پروژه پیشرفت ۸۴درصدی داشته است. به گفته وی، براساس هدف‌گذاری این پروژه تا پایان سال به اتمام می‌رسد.
درخصوص اهمیت این خط ریلی، مدیرعامل منطقه آزاد چابهار نیز اخیرا با اشاره به اهمیت قرارگیری ایران در مسیر کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب و سایر کریدورهای دیگر عنوان کرده که یکی از مسیرهای کلیدی در این کریدورها، محور چابهار-جلفا-ارمنستان است که می‌تواند ایران را از طریق ارمنستان به گرجستان و سپس به اروپا متصل کند. زیرساخت‌های جاده‌ای در این مسیر در داخل کشور آماده است، اما حلقه مفقوده فعلی، اتصال ریلی خاش به چابهار است که تا زمان بهره‌برداری آن، ارسال بار از بندر چابهار به ارمنستان با دشواری‌هایی همراه خواهد بود.
آنطور که «ایسنا» در گزارشی آورده؛ مدیرعامل سازمان منطقه آزاد چابهار معتقد است تا زمانی که خط ریلی خاش-چابهار افتتاح نشود، تجار ارمنی نمی‌توانند به ‌راحتی کالاهای خود را از جنوب‌شرق آسیا یا شبه‌قاره هند از طریق چابهار وارد کشورشان کنند یا بالعکس، صادرات کالاهای ارمنی از این مسیر با محدودیت مواجه خواهد بود. اما به محض بهره‌برداری از این خط، کریدور شمال-‌جنوب از منظر ریلی و جاده‌ای به‌طور کامل تکمیل خواهد شد. به گفته این مقام مسئول، اتصال ریلی خاش به ایرانشهر تا پایان سال‌جاری انجام می‌شود و مسیر ایرانشهر به چابهار نیز تا شهریور‌۱۴۰۵ تکمیل خواهد شد. اکنون ایستگاه‌ها در حال آماده‌سازی هستند و بندر شهیدبهشتی نیز در حال تکمیل خط داخلی خود است. پیشرفت فیزیکی پروژه بیش از ۸۰درصد است و با بهره‌برداری کامل آن، چابهار به یکی از نقاط کلیدی در ترانزیت منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تبدیل خواهد شد.

شتاب در اجرای پروژه ریلی چابهار
ایران در محل اتصال کریدور‌های شمال به جنوب و شرق و غرب واقع شده است. این موضوعی است که برای سال‌ها از آن غفلت شده بود و حالا مدتی است که به صورت جدی از سوی دولت‌های مختلف برای بهره‌برداری اقتصادی از آن برنامه‌ریزی می‌شود. بسیاری از کارشناسان حوزه اقتصاد حمل‌ونقل معتقدند که با بهره‌برداری از ابرپروژه ریلی محور چابهار-زاهدان، ضمن افزایش ظرفیت ترانزیت کالا در کریدور ریلی شمال به جنوب، موجب دسترسی مردم چابهار، خاش، نیکشهر و ایرانشهر به شبکه ریلی کشور و توسعه استان سیستان و بلوچستان خواهد شد.
برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که با تکمیل خط راه‌آهن چابهار به زاهدان، پیش‌بینی می‌شود سالانه ۸میلیون تن بار و بیش از 2میلیون نفر مسافر از طریق این مسیر ریلی جابه‌جا شده و از این طریق سهم ایران در ترانزیت بین‌المللی افزایش چشمگیری پیدا کند. طرحی که می‌تواند چابهار را به قطب مهم اقتصادی، راهبردی و ترانزیتی در منطقه تبدیل کرده و تأثیر مستقیمی بر اقتصاد در حوزه عملیات گسترده ترانزیتی سیستان و بلوچستان گبذارد. به این ترتیب، استان سیستان و بلوچستان به یکی از شاهراه‌های اصلی تردد کالاهای ترانزیتی در منطقه تبدیل شده و شکوفایی و رونق در امور اقتصادی و اجتماعی شهرستان‌های این استان پهناور، رقم خواهد خورد.
برخی کارشناسان معتقدند که اتمام این خط ریلی، عبور کالا از کریدور شمال به جنوب را سرعت می‌دهد. با توجه به برآوردهای صورت‌گرفته، حجم بار در مسیر کریدور شمال به جنوب از روسیه و کشورهای حوزه‌CIS به سمت هند و برعکس با افتتاح مسیر ریلی چابهار-زاهدان به حدود ۲میلیون تن در سال می‌رسد. تحقق بارهای ترانزیتی بیش از وابستگی به تکمیل زیرساخت ریلی، به وضعیت توقف‌های بارها در گمرکات و بنادر و هماهنگی نهادهای متعدد داخلی و بین‌المللی و امکانات لجستیکی بستگی دارد و کشور ما در جذب بار ترانزیتی موفقیت نسبی نداشته و امید است با تحول در این زمینه و تشکیل ستاد عالی ترانزیت و رفع مشکلات مدیریتی و نرم‌افزاری، روند جذب بارهای ترانزیتی اصلاح شود.
ورود بخش غیردولتی به سرمایه‌گذاری و اپراتوری شاخه شرقی کریدور شمال-جنوب (خط ریلی چابهار-زاهدان-سرخس)، تحول شگرفی در امنیت و توسعه شرق کشور ایجاد خواهد شد. این تغییر و تحول می‌تواند به اشتغالزایی، همبستگی منافع اقتصادی برای افزایش انعطاف‌پذیری در برابر تحریم‌ها، احیای نقش فعال در زنجیره ارزش منطقه‌ای و فراتر از آن و تنظیم منافع مشترک مردم با دولت و حاکمیت منجر شود.