کند و کاو «اقتصادسرآمد» از روند تخریب لایه زمین با فرونشست 

زمین سرطانی شده است

گروه انرژی- یک کارشناس حوزه محیط زیست می گوید: فرونشست در هیچ جای کره زمین به گرد پای کشور ما نمی‌رسد و در این رابطه رکورددار هستیم، ایران دو بار در طول قرن 21 رکورد فرونشست زمین را شکسته و اکنون طبق آخرین گزارش‌های سازمان زمین‌شناسی، استان فارس بین فسا و جهرم 54 سانتی متر نشست زمین دارد، یعنی 140 برابر آن چیزی که در اتحادیه اروپا به عنوان شرایط بحرانی یاد می‌شود.فرونشست یکی از خطرناک‌ترین پدیده‌ها و جدی‌ترین بحرانی است که دامن ایران را گرفته، بطور معمول اگر قرار باشد این معضل حل شود بین 50 هزار تا 70 هزار سال زمان لازم است تا منطقه‌ای که دچار فرونشست شده تاب‌آوری خود را بدست آورد.
به گزارش اقتصادسرآمد، بنا به تعریف یونسکو، فرونشست عبارت است از فرورریزش و یا نشست سطح زمین که به علت های متفاوتی در مقیاس بزرگ روی می دهد. به طور معمول این اصطلاح به حرکت قائم رو به پایین سطح زمین که می تواند با بردار اندک افقی همراه باشد، گفته می شود.این تعریف پدیده هایی همچون زمین لغزش ها را به دلیل اینکه حرکت آنها دارای بردار افقی قابل توجهی است و همچنین نشست در خاک های دستی، که دارای مکانیزم متفاوتی می باشد شامل نمی شود.
در بین عوامل موثر در ایجاد فرونشست، به نظر میرسد که برداشت بیش از حد مجاز از منابع آب زیرزمینی، ضخامت لایه رسوبی و ویژگی های مهندسی رسوبات، عوامل اصلی ایجاد فرونشست در بیشتر دشت های ایران هستند.مناطقی که هم اکنون در شرایط بحرانی ایجاد فروچاله ها و فرونشست ها قرار دارند شامل دشت کبودرآهنگ همدان، ورامین، نظرآباد، دشت تهران، دشت مشهد و نیشابور، دشت های استان کرمان، اصفهان و قزوین می باشند.استان هایی که برای انجام بررسی مخاطرات ناشی از فرونشست در برنامه چهارم توسعه تعیین شده اند عبارتند از: خراسان رضوی، کرمان، تهران، اصفهان و قزوین که با توجه به اهمیت بررسی فروچاله ها در همدان این منطقه نیز در بررسی ها گنجانده خواهند شد.
برداشت بیش از حد مجاز را میتوان نتیجه عدم وجود مدیریت درست منابع آب در بخش برداشت و از سوی دیگر به هدر رفتن حجم عظیمی از آب در در نتیجه نادرست بودن شیوه های کشاورزی و مصارف صنعتی و شهری یا بطور خلاصه مصرف نامتناسب دانست. نشست یا فرونشستن زمین پدیده ای است که در اثر خالی شدن آب بافت های متراکم و لایه های زیرین سطح زمین رخ می دهد و در اثر آن سطح زمین به صورت تدریجی و در برخی موارد به صورت ناگهانی فرو می نشیند.
به اعتقاد کارشناسان این نشست باعث ایجاد ترک و شکاف هایی در زمین شده و باعث تاثیر روی الگوی جریان های زیرزمینی و سطحی، تغییر کیفیت آب های زیرزمینی، تغییر شکل سطح زمین، سیل خیزی مناطق و... می شود.
آنان بر این باورند که پدیده فرونشست که هم اکنون در ۲۰۰ دشت کشور مشهود است خطرش بیش از زلزله است زیرا وقتی در شهری زمین لرزه رخ دهد بعد از چند سال بالاخره بازسازی می شود اما شهری که در اثر فرونشست از بین برود و آبخوانش تخلیه شود دیگر با هیچ انرژی و سرمایه گذاری بازسازی نمی شود.شدت فرونشست در برخی دشت های ایران از جمله تهران دست کم ۹۰ برابر بیشتر از بحرانی ترین شرایط در کشورهای توسعه یافته جهان است. 
محمد جواد بلورچی، مدیر امور زمین شناسی، مهندسی، مخاطرات و زیست محیطی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور در این باره می گوید: نرخ فرونشست در دنیا ۴ میلی متر در سال است و در کشورهای پیشرفته این نرخ بحرانی قلمداد می شود با این حال در سال ۸۵ نرخ فرونشست در دشت تهران ۱۷ سانتی متر بوده که در سال جاری به ۳۶ سانتی متر در سال افزایش پیدا کرده است.
به گفته وی تحقیقات و بررسی های سازمان زمین شناسی کشور نشان می دهد که به علت خشکسالی های پیاپی و تغییرات اقلیمی طی سال های اخیر نرخ فرونشست زمین در کشور افزایش یافته است ولی رقم دقیق و مستندی برای کشور نمی توان ارائه کرد چرا که هر دشت در نرخ فرونشست، عدد خاص خودش را دارد.
وی رقم ۹۰ برابر نرخ فرونشست بحرانی ترین نقاط دنیا در ایران را به استناد تقسیم نرخ فرونشست سالانه ۳۶ سانتی متر در تهران صحیح می داند و می افزاید: شواهد حکایت از افزایش متوسط میزان فرونشست در کشور دارد و تصریح می کند: روند فرونشست رو به بهبودی ندارد!
زمین سرطانی شده است
ارسال دیدگاه
اخبار روز
ضمیمه