مرجعیت دینی و بازسازی سرمایه اجتماعی
محمد جواد استادی
جامعه ایران در طول تاریخ پیوندی ژرف و گسترده با پهنههای اعتقادی و ایدئولوژیک داشته است، بهگونهای که در حافظه تاریخی و رفتار اجتماعی ایرانیان همواره تأثیرات این رویکردهای اعتقادی محسوس و قابل مشاهده است.
هرچند درگذر زمان و در شرایط گوناگون سیاسی و اجتماعی میزان و شیوه ظهور باورهای دینی متفاوت بوده است، اما هرگز حذف نشده است. بهگونهای که حتی در حکومتهای کاملاً غیرایدئولوژیک نیز حکمرانان نمیتوانستند نسبت به این باورها بیاعتنا باشند.
پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران و همسازشدن بنیاد و ارکان حکومت با بنیادهای اسلامی و حاکم شدن نگره اسلام سیاسی و سایه گستردن آن بر همه شئون زندگی امروزین، نقش دینداری و باورمندی به اسلام در عموم مردم پررنگتر از پیش شد. این پیوند به دلیل پیشینه تاریخی از یک سو و البته تطبیق نهادها و ساختارهای حکمروایی با اعتقاد اسلامی و عمومی جامعه زمینه کنشگری بیشازپیش جامعه در مسیر آرمانها را فراهم آورد، بهگونهای که سرمایه اجتماعی ایران تحت تأثیر انقلاب اسلامی، کشور را آماده گذر از سختترین گذرگاهها چون جنگ و تحریم کرد. مقاومت بینظیر ملت ایران در برابر همه این هجمهها دستاورد باورمندی دینی و پیوند این باورها با همه ساحتهای زیستی ایشان بود. معاندان انقلاب اسلامی پس از آزمونوخطاهای گوناگون به این قطعیت رسیدند که برای تضعیف جمهوری اسلامی باید پیوند مردم با باورهای معرفتیشان را در هم شکنند. ازاینروی سیاستگذاری و برنامهریزیهای خویش را بر حمله مستقیم و غیرمستقم به بنیادهای باور مردم، بهویژه نسل جوان متمرکز کردند. بهگونهای که نخست اساساً رویکرد و بینش سیاسی را در نسلهای جوان ایران از میان بردارند، آنهم در حالی که اساس اسلام سیاسی بر کنشگری سیاسی هر انسان بنا شده است. در گام دوم هر نقطه و فضایی که محل ظهور ارزشهای دینی و یا نقطه پیوند نسل با مبانی معرفتی بوده را دچار اخلال کنند. آشکار است که جریان مخالف آرمانهای جمهوری اسلامی را نباید هرگز در چارچوب یک کشور محدود کرده، بلکه در قالب یک نظام سرمایهداری گسترده باید جستوجو کرد. این جریان گسترده ستیزه جو از هر ابزار و شیوهای برای دو هدف یاد شده بهره میبرد. مرجع تبیین و توزیع ارزشهای اسلامی در فرهنگ شیعی، مراجع نظام تقلید و در بستر حوزههای علمیه بوده است. یکی از نقاط قوت کنونی جامعه ایرانی که باوجود تاختن به ارزشهای دینی در نهادهای گوناگون اجتماعی، جایگاه ممتاز اجتماعی خویش را حفظ کرده، مراجع تقلید است. مراجع و بزرگان دینی به دلیل بروز عینی مبانی اسلامی و شعارهای دینی در سبک زندگی و مسلک اجتماعی خویش همواره مرجعیت خود را میان تودههای مردم حفظ کردهاند. در اغتشاشات اخیر دو هدف اصلی غربگرایان که پیش از این آمد، پیگیری شد، ولی ورود بهجا و بایسته مرجعیت موجب شد سرمایه اجتماعی به دلیل باور درونی به نهاد مرجعیت مسیر خویش را روشن کرده و از لغزش و کژی دور شود. دلیل بازگشت بدنه مردم بهسوی مرجعیت دینی، سابقه تاریخی، یکسان بودن حرف و کنش، مقدس بودن راستین و مردمی بودن این نهاد است. مرجعیت دینی زمینهساز بازسازی اعتماد بدنه همگانی مردم و تقویت سرمایه اجتماعی است.
پژوهشگر مطالعات فرهنگی
جامعه ایران در طول تاریخ پیوندی ژرف و گسترده با پهنههای اعتقادی و ایدئولوژیک داشته است، بهگونهای که در حافظه تاریخی و رفتار اجتماعی ایرانیان همواره تأثیرات این رویکردهای اعتقادی محسوس و قابل مشاهده است.
هرچند درگذر زمان و در شرایط گوناگون سیاسی و اجتماعی میزان و شیوه ظهور باورهای دینی متفاوت بوده است، اما هرگز حذف نشده است. بهگونهای که حتی در حکومتهای کاملاً غیرایدئولوژیک نیز حکمرانان نمیتوانستند نسبت به این باورها بیاعتنا باشند.
پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران و همسازشدن بنیاد و ارکان حکومت با بنیادهای اسلامی و حاکم شدن نگره اسلام سیاسی و سایه گستردن آن بر همه شئون زندگی امروزین، نقش دینداری و باورمندی به اسلام در عموم مردم پررنگتر از پیش شد. این پیوند به دلیل پیشینه تاریخی از یک سو و البته تطبیق نهادها و ساختارهای حکمروایی با اعتقاد اسلامی و عمومی جامعه زمینه کنشگری بیشازپیش جامعه در مسیر آرمانها را فراهم آورد، بهگونهای که سرمایه اجتماعی ایران تحت تأثیر انقلاب اسلامی، کشور را آماده گذر از سختترین گذرگاهها چون جنگ و تحریم کرد. مقاومت بینظیر ملت ایران در برابر همه این هجمهها دستاورد باورمندی دینی و پیوند این باورها با همه ساحتهای زیستی ایشان بود. معاندان انقلاب اسلامی پس از آزمونوخطاهای گوناگون به این قطعیت رسیدند که برای تضعیف جمهوری اسلامی باید پیوند مردم با باورهای معرفتیشان را در هم شکنند. ازاینروی سیاستگذاری و برنامهریزیهای خویش را بر حمله مستقیم و غیرمستقم به بنیادهای باور مردم، بهویژه نسل جوان متمرکز کردند. بهگونهای که نخست اساساً رویکرد و بینش سیاسی را در نسلهای جوان ایران از میان بردارند، آنهم در حالی که اساس اسلام سیاسی بر کنشگری سیاسی هر انسان بنا شده است. در گام دوم هر نقطه و فضایی که محل ظهور ارزشهای دینی و یا نقطه پیوند نسل با مبانی معرفتی بوده را دچار اخلال کنند. آشکار است که جریان مخالف آرمانهای جمهوری اسلامی را نباید هرگز در چارچوب یک کشور محدود کرده، بلکه در قالب یک نظام سرمایهداری گسترده باید جستوجو کرد. این جریان گسترده ستیزه جو از هر ابزار و شیوهای برای دو هدف یاد شده بهره میبرد. مرجع تبیین و توزیع ارزشهای اسلامی در فرهنگ شیعی، مراجع نظام تقلید و در بستر حوزههای علمیه بوده است. یکی از نقاط قوت کنونی جامعه ایرانی که باوجود تاختن به ارزشهای دینی در نهادهای گوناگون اجتماعی، جایگاه ممتاز اجتماعی خویش را حفظ کرده، مراجع تقلید است. مراجع و بزرگان دینی به دلیل بروز عینی مبانی اسلامی و شعارهای دینی در سبک زندگی و مسلک اجتماعی خویش همواره مرجعیت خود را میان تودههای مردم حفظ کردهاند. در اغتشاشات اخیر دو هدف اصلی غربگرایان که پیش از این آمد، پیگیری شد، ولی ورود بهجا و بایسته مرجعیت موجب شد سرمایه اجتماعی به دلیل باور درونی به نهاد مرجعیت مسیر خویش را روشن کرده و از لغزش و کژی دور شود. دلیل بازگشت بدنه مردم بهسوی مرجعیت دینی، سابقه تاریخی، یکسان بودن حرف و کنش، مقدس بودن راستین و مردمی بودن این نهاد است. مرجعیت دینی زمینهساز بازسازی اعتماد بدنه همگانی مردم و تقویت سرمایه اجتماعی است.
پژوهشگر مطالعات فرهنگی
![مرجعیت دینی و بازسازی سرمایه اجتماعی](/content/newspaper/Version1469/0/Page1/newspaperimgl_1469_1.jpg?width=1500&crop=1145,507,314,887)
ارسال دیدگاه
عناوین این صفحه
-
مرجعیت دینی و بازسازی سرمایه اجتماعی
-
۶۰۰هزار اصله نهال حرا در سواحل هرمزگان کشت می شود
-
تحریمها در کنار عدمبکارگیریدانش، کار در معادن را غیراقتصادی کرده است
-
طرح دریابست بازدارنده صید مخرب ترال
-
در تولید و پرورش ماهیان ضعیف عمل کردیم
-
توسعه ناوگان حملونقل دریایی نیازمند نقشآفرینی بخش خصوصی است
-
میتوانیم امنیت خلیج فارس را با کشورهای همسایه تامین کنیم
-
چشمانداز علمی، اقتصادی و گردشگری ایران در سند الگوی پیشرفت
اخبار روز
-
۳۰۰ هزار نفر در صف وام ازدواج هستند؛ مقررات تغییر نکرده است
-
اراده دولت چهاردهم برای اصلاح شرایط سخت اقتصادی
-
آلن بدرود، آقای خاص سینمای فرانسه
-
انتخاب وزیر زن در راستای استفاده از ظرفیتهای قانون اساسی است
-
حمایت انجمن اسلامی وزارت نیرو از دکتر علی آبادی وزیر پیشنهادی نیرو
-
معابر محلات چیذر و حکمت بهسازی شد
-
پیرامون بوستان نیاوران، نفسی تازه گرفت
-
اجرای ۶ هزار متر مکعب دیوار حائل در منطقه یک تهران
-
دروازه فرهنگی محور گردشگری دربند به سازه رسید
-
ارسال ۷ هزار وسیله سرمایشی به سراسر کشور در قالب پویش نسیم برکت
-
غلامرضا نوری قزلجه گزینه نهایی پزشکیان برای وزارت جهاد کشاورزی
-
داروت اولین پلتفرم داروخانه بلاکچینی کشور تاسیس شد
-
واریز 745 میلیارد تومان سود به حساب اعضای بازنشسته صندوق ذخیره فرهنگیان
-
رونمایی از کتاب "الشام" و "عشق چرا ندارد" در فرهنگسرای عطار نیشابوری
-
راهنما خرید نرده شیشه ای – جانپناه شیشه ای – هندریل شیشه ای
-
بهترین سنگ تراورتن ایران کدام است؟
-
شرکت فرستاده ویژه نخست وزیر هند در مراسم تحلیف پزشکیان
-
برداشت اشتباه از شفاف سازی وزیر اقتصاد
-
طرح الگوی خدمت در ۵ محور منطقه یک در حال اجرا است
-
نشست هماندیشی مدیران کل حوزه وزارتی وزارتخانهها با حضور وزیر اقتصاد