تاریخ انتشار:1404/10/17
بازیگران نفتی ونزوئلا زیر ذره‌بین گارد ساحلی آمریکا

«سرآمد» بررسی کرد؛

بازیگران نفتی ونزوئلا زیر ذره‌بین گارد ساحلی آمریکا

اقتصادسرآمد- رضا رضایی- در ساعات اولیه ۳ژانویه‌۲۰۲۶، پایتخت ونزوئلا صحنه تشدید ناگهانی و نگران‌کننده درگیری‌های نظامی شد. مجموعه‌ای از انفجارهای مهیب، کاراکاس را لرزاند و ساکنان از پرواز هواپیماها و هلیکوپترها در ارتفاع پایین، قطع گسترده در مناطق جنوبی شهر خبر دادند. ستون‌هایی از دود بر فراز چندین مکان راهبردی مشاهده و رفت‌وآمد در بخش‌هایی از پایتخت موقتاً محدود شد.

به گزارش اقتصاد سرآمد، طبق گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی، این حملات زیرساخت‌های مرتبط با نیروهای مسلح ونزوئلا، از جمله مجتمع نظامی فورت تیونا و پایگاه هوایی ژنرالیسیمو فرانسیسکو د میراندا را هدف قرار داد. اگرچه هیچ تأیید رسمی فوری از سوی پنتاگون صورت نگرفته است، اما ماهیت حملات و گزارش‌های رسانه‌های مهم غربی به دخالت مستقیم ایالات متحده اشاره داشت.
حمله به کاراکاس و ربودن رئیس‌جمهور ونزوئلا، پیام روشنی ارسال کرد مبنی بر اینکه رویارویی بین ایالات متحده و ونزوئلا وارد مرحله بسیار خطرناک‌تری شده است. واشنگتن تحت لوای مبارزه با قاچاق موادمخدر و حفظ امنیت، تمایل خود را برای استفاده مستقیم از نیروی نظامی نشان داده است، اما در این میان، بخش نفت و کنترل آن اهمیت راهبردی برای ایالات متحده دارد. به‌طوری که، ترامپ گفته است که «با قدرت وارد صنعت نفت ونزوئلا می‌شویم. ما بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان را داریم.»
نگاهی به نقش ایالات متحده
بخش نفت ونزوئلا مدت‌هاست که دیگر صرفاً صنعت اقتصادی نیست و تحت تحریم‌ها، انزوای بین‌المللی و کمبود سرمایه‌گذاری مزمن، به یک ابزار ژئوپلیتیکی اصلی تبدیل شده است. در سال‌۲۰۲۴، میانگین تولید نفت‌خام ونزوئلا حدود ۹۰۰هزار تا یک‌میلیون بشکه در روز بود. این امر نشان‌دهنده بهبودی پس از فروپاشی اوایل دهه‌۲۰۲۰ بود، اما همچنان بسیار پایین‌تر از اوج‌های تاریخی خود باقی ماند. این بازگشت عمدتاً توسط سرمایه‌گذاری‌های مشترک خارجی انجام شد که سرمایه، ظرفیت مدیریتی و از همه مهم‌تر فناوری برای تولید نفت سنگین و فوق‌سنگین را فراهم می‌کنند.
باوجود تحریم‌ها و لفاظی‌های خصمانه، ایالات متحده از نظر حجم، بزرگ‌ترین مشارکت‌کننده خارجی در تولید نفت ونزوئلاست. این مشارکت کاملاً در شرکت شورون متمرکز بود. در سال‌۲۰۲۴، شرکت‌های مشترک PDVSA و Chevron حدود ۲۰۰هزار بشکه در روز تولید کردند. تا اوایل سال‌۲۰۲۵، تولید به حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰هزار بشکه در روز افزایش یافت که تقریباً یک‌چهارم کل تولید ونزوئلا را تشکیل می‌دهد. شورون در حوضه Maracaibo و کمربند نفتی Orinoco فعالیت می‌کند، جایی که فناوری ایالات متحده برای حفظ تولید از میادین نفت‌خام سنگین ضروری است. بااین‌حال، دسترسی آمریکا همچنان محدود، مشروط و مبتنی بر مجوز است. 
شورون دارایی‌ها را کنترل نمی‌کند و کاملاً تحت مجوزهای خزانه‌داری ایالات متحده فعالیت می‌کند و پرداخت‌های نقدی مستقیم به دولت ونزوئلا واریز نمی‌شود. در واقع، ایالات متحده بیشترین حجم را استخراج می‌کند، در حالی‌که اهرم نهادی محدودی بر این بخش دارد.

کنترل راهبردی و جایگاه چین
چین از منطق کاملاً متفاوتی پیروی می‌کند. پکن از طریق شرکت ملی نفت چین و ساختارهای وابسته، به بلوک‌های کلیدی در کمربند نفتی اورینوکو، غنی‌ترین استان ونزوئلا از نظر منابع، دسترسی پیدا کرد. در سال‌های‌۲۰۲۴-۲۰۲۵، شرکت‌های مشترک چینی بین ۶۰ تا ۱۰۰هزار بشکه در روز تولید کردند. پروژه شاخص سینوونسا به تنهایی در بخش‌هایی از سال‌۲۰۲۴ حدود ۶۰ تا ۶۵هزار بشکه در روز تولید داشت.
هرچند این حجم تولید از میزانتولید ایالات متحده کمتر است، اما معنای راهبردی آن بسیار فراتر است. چین دسترسی بلندمدت و از نظر سیاسی محافظت‌شده‌ای به ذخایر ونزوئلا را تضمین کرد و توسعه نفت را به وام‌های دولتی، پروژه‌های زیرساختی و حمایت دیپلماتیک گره زد. برخلاف بازیگران غربی، پکن هیچ تحریم و پیش‌شرط سیاسی اعمال نکرد و به شریک اصلی انرژی استراتژیک ونزوئلا تبدیل شد.

روسیه؛ متحدی با وزن اقتصادی محدود
حضور روسیه در بخش نفت ونزوئلا از اواخر دهه‌۲۰۱۰ کاهش یافته، اما از بین نرفته است. روسیه از طریق سرمایه‌گذاری‌های مشترک بازسازی‌شده مرتبط با دارایی‌های سابق روسنفت، عمدتاً در غرب ونزوئلا، از جمله مناطق بوکرون و پریجا، حضور خود را حفظ کرده است. تولید واقعی این پروژه‌ها در سال‌های‌۲۰۲۴-۲۰۲۵، تقریبا ۱۵ تا ۲۰هزار بشکه در روز تخمین زده می‌شود. این حجم از نظر اقتصادی ناچیز اما از نظر سیاسی معنادار است و به‌عنوان کانالی برای حمایت ژئوپلیتیکی عمل می‌کند تا محرک رشد بخشی.

حضور گزینشی کشورهایی از اروپا
در میان کشورهای اروپایی، اسپانیا پایدارترین موقعیت را دارد. رپسول در سال‌های‌۲۰۲۴-۲۰۲۵ حدود ۲۰هزار بشکه در روز از طریق پروژه‌هایی مانند پتروکوئیریکوئر، لاسیبا و توموپورو تولید کرد. موضع نسبتاً نرم‌تر مادرید نسبت به کاراکاس، رپسول را قادر ساخت تا در جایی که سایر شرکت‌های اروپایی عقب‌نشینی کردند، باقی بماند. شرکت انی، نماینده ایتالیا در این پروژه است که در مقاطع مختلف، روزانه ۴۰ تا ۵۰هزار بشکه نفت، از جمله پروژه‌های نفتی مرتبط، به ونزوئلا تحویل داده است. با وجود این، نقش ایتالیا همچنان ثانویه است و به راهبردی‌ترین بلوک‌های نفتی ونزوئلا گسترش نمی‌یابد.

معماری جدید نفت ونزوئلا
پس از ربودن نیکلاس مادورو، ونزوئلا وارد یک مرحله سیاسی اساساً متفاوت شد؛ مرحله‌ای که در آن بخش نفت به ستون اصلی حکومت و همسویی خارجی تبدیل می‌شود. با کنترل بر نهادهای دولتی، کنترل بر شرکت ملی نفت ونزوئلا، سازوکارهای صدور مجوز، جریان‌های صادراتی و از همه مهم‌تر، نفوذ مستقیم بر چاه‌های نفت و میادین تولیدی نیز به دست می‌آید. این امر نشان‌دهنده یک تغییر ساختاری در توازن قدرت در سیستم انرژی ونزوئلاست.
تحت این شرایط، دسترسی ایالات متحده به میادین نفتی ونزوئلا دیگر محدود یا موقت نیست. این دسترسی از نظر نهادی، قانونی و راهبردی عمیق و گسترده می‌شود. آنچه قبلاً به‌عنوان یک حضور محدود و مبتنی بر مجوز عمل می‌کرد، اکنون به سمت تسلط بالفعل تکامل می‌یابد و به شرکت‌های آمریکایی اولویت دسترسی به ارزشمندترین دارایی‌ها، به‌ویژه در کمربند نفتی اورینوکو را می‌دهد.
به اعتقاد برخی کارشناسان و تحلیلگران؛ تحولات اخیر روی‌داده در ونزوئلا به نحوی است که ارزیابی مجدد نقش‌های چین و روسیه را ضروری می‌سازد. دسترسی ممتاز قبلی آن‌ها که براساس انحصار سیاسی بنا شده بود، تحت ساختار قدرت جدید، در معرض تجدیدنظر، مذاکره مجدد یا جایگزینی تدریجی قرار می‌گیرد.

برچسب ها : نفت ونزوئلا اقتصادسرآمد گارد ساحلی آمریکا

اخبار روز
ضمیمه