بررسی «اقتصادسرآمد» از مدیریت منابع آبی در ایران؛

«بازارآب» دریچه بحران زدا

گروه انرژی- چند دهه‌ای است در برخی از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه، مکانیزم بازار به‌عنوان یک روش کارآ جهت تخصیص منابع آب مورد توجه واقع شده است. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که بازارهای آب فعال یا شبیه‌سازی شده، «موجب افزایش کارآیی مصرف آب»، «افزایش رفاه کشاورزان» و «توجیه‌پذیری سرمایه‌گذاری در طرح‌های انتقال» آب شده‌اند.
به گزارش اقتصادسرآمد، در دهه‌های اخیر به دلیل افزایش جمعیت کشور، تقاضا برای منابع آب در بخش‌های صنعت، کشاورزی و شرب، افزایش چشمگیری داشته است. اما به دلیل شرایط اقلیمی و محدود بودن بارندگی و همچنین محدودیت‌های مالی افزایش عرضه آب با محدودیت مواجه شده است. علاوه بر کمبود بارش، پراکندگی بارندگی‌ها در سطح کشور متناسب نبوده و اغلب بارش‌ها در سواحل دریای خزر و غرب و جنوب غربی کشور رخ داده است. در شرایطی که مازاد تقاضا برای منابع آب وجود داشته و افزایش عرضه نیز با محدودیت مواجه است، استفاده بهینه و کارآ از منابع آب موجود لازم و ضروری به نظر می‌رسد. اما شواهد نشان می‌دهد که در حال حاضر منابع آب به‌صورت بهینه مورد استفاده قرار نمی‌گیرند.مروری بر بازارهای آب در جهان نشان می‌دهد انواع مختلفی بازار برای بخش آب از جمله «بازارهای رسمی» و «بازارهای غیررسمی» تعریف شده‌اند. در این میان بررسی تجربه سایر کشورها می‌تواند به جمع‌بندی در فرمول تشکیل بازار آب در کشور کمک قابل‌توجهی کند. یکی از قدیمی‌ترین بازارهای آب در دنیا که شکل گرفته است، مربوط به بازار غرب آمریکا است.
پرونده تشکیل بازار آب در کشور سال‌های سال است که باز مانده و صفحات آن به سختی ورق می‌خورد و علی‌رغم این‌که از سال ۱۳۹۵ پیشنهاد تشکیل بازار آب مطرح شد اما تاکنون هیچ نتیجه‌ای حاصل نشده و تحقق آن هم‌چنان در حد وعده‌ و وعیدهای مسئولان باقی مانده است.
سال ۱۳۹۵ طرح تشکیل بازار آب به‌صورت آزمایشی در چهار استان و چهار دشت در همان استان‌ها به اجرا درآمده و قرار بود درنهایت نتیجه آن تا سال ۱۳۹۶ منتشر شود اما در آن سال رحیم میدانی- معاون وقت وزیر نیرو در امور آب‌وآبفا - اعلام کرد مقدمات ایجاد بازار آب هنوز فراهم نشده لذا لازم است که نظام‌نامه‌های متعددی در این باره تدوین شود.وی همچنین اعلام کرد: هنوز آمادگی کافی برای ایجاد بازار آب در کشور وجود ندارد اما باید به این مسئله توجه کرد که بازارهای محلی مشغول فعالیت هستند.
با تشکیل بازار آب می‌توان تا حد زیادی میزان منابع و مصارف را مدیریت کرد؛ به‌عبارت دیگر از این طریق می‌توان با مدیریت بر عرضه و تقاضای آب، بحران منابع آبی از جمله منابع زیرزمینی را مهار کرد. فعال کردن بازار آب به باور کارشناسان  یکی از راهکارهای مقابله با بحران آب در کشور است.
مسئولان در این راستا همواره بر تشکیل بازار آب تاکید می‌کردند. به طوری‌که قاسم تقی زاده خامسی- معاون امور آب و آبفای وزیر نیرو - در یک نشست خبری که در اوایل تیرماه برگزار شد، در این مورد اعلام کرد: برای تأمین آب شرب و صنعت و تغییر نوع مصرف از کشاورزی به دو حوزه مذکور باید مکانیزمی تشکیل شود که این انتقال آب صورت بگیرد، در واقع بازار آب اجازه می‌دهد مناطق مختلف نیاز خود را از منابع محلی و داخلی تأمین کند. یعنی می‌توانند بخشی از آب را داخل بازار به فروش برسانند یا بخشی از آن را به صورت مجازی در جایی به نام بانک سرمایه گذاری کنند.
وی همچنین با تاکید بر این‌که موضوع چاه و آب با معیشت مردم سروکار دارد، توضیح داد: برخورد پلیسی با مردم جواب نمی‌دهد و حتماً باید با مذاکره باشد. با راه‌اندازی بازار آب می‌توانیم کاری کنیم که مردم در تنگنا قرار نگیرند.
تقی زاده خامسی درباره راه‌اندازی بازار آب توضیح داد: بازار آب در یک استان به زودی راه‌اندازی می‌شود. استان مدنظر خراسان رضوی است.به گفته وی طرح مذکور توسط مذاکران درحال بررسی است و جزییات آن متعاقبا اعلام می‌شود.
پیش از این نیز، صدیقه ترابی مدیرکل دفتر برنامه ریزی کلان آب و آبفای وزارت نیرو در جمع خبرنگاران از راه‌اندازی "بازار آب" و "بانک آب" در کشور خبر داد و گفت: در حوضه های آبریز مختلف کشور، بیشترین میزان مصرف آب را در بخش کشاورزی داریم و در صنعت و شرب نیز با افزایش جمعیت، نیاز به تأمین بیشتر آب، افزایش می یابد.
 «بازارآب» دریچه بحران زدا
ارسال دیدگاه
اخبار روز
ضمیمه