تاریخ انتشار:1404/10/16
نقش‌آفرینی «سرآمد» در فرهنگ‌ دریایی ایران

نقش‌آفرینی «سرآمد» در فرهنگ‌ دریایی ایران

اقتصادسرآمد- ایرج گلشنی - نقش روزنامه اقتصاد سرآمد در فرهنگ‌سازی دریایی، نقش پررنگ و قابل احترامی است. زمانی این نقش را می‌توان دید و به آن احترام گذاشت که به تاریخچه پیدایی «فرهنگ دریایی» در ایران نگریست و آن را مورد رصد و تحلیل قرار داد.

به گزارش اقتصادسرآمد، اگر حدود ۲۰۰سال اخیر را در نظر بگیریم‌(شامل حدود ۱۰۰سال دوره قاجاریه، ۵۰سال دوره پهلوی و ۵۰سال دوره جمهوری اسلامی) هیچ‌وقت، موضوع «فرهنگ دریایی ایران» مدنظر قرار نگرفته و برای آن یک «برنامه ملی» وجود نداشته و هنوز هم همینطور است. این خلأ بسیار بزرگی است که به‌راحتی نمی‌توان آن را پُر کرد. 
در رابطه با فرهنگ در این همه سال، برخی کتاب‌ها جسته‌وگریخته نوشته شده‌اند، برخی تحقیقات کوچک و مقطعی از دانشگاهی صادر شده و شاید نوشتارهای پراکنده‌ای یافت شود، اما هیچ‌کدام دو وجه ملی و مستمر را نداشته‌اند. بنابراین، در چارچوب فرهنگ‌سازی دریایی برای کشور به‌طور مستقیم قرار نمی‌گیرند و خلأ برنامه و فعالیت فرهنگ‌سازی در سطح ملی همچنان به قوت خود باقی بوده و هست. 

نگاهی به نقش‌آفرینی روزنامه اقتصاد سرآمد 
در چنین بستری از تاریخ، روزنامه اقتصاد سرآمد از سال ۱۴۰۰ به‌طور ویژه و مستمر به مقوله فرهنگ دریایی و ضرورت فرهنگ‌سازی در سطح ملی برای آشتی ملت ایران و دریا، پرداخته است. این فعالیت دوتفاوت عمده با گذشتگان داشت: اول، مفهوم فرهنگ دریایی را در گستره ملی مدنظر داشت و دوم، استمرار و تکرار مباحث مرتبط با فرهنگ دریایی کشور از زوایای گوناگون بود. 
در سال ۱۴۰۱ رهبر حکیم انقلاب، تاکید کردند که «فرهنگ دریایی باید جزئی از فرهنگ عمومی کشور باشد» و اینجا بود که بسیاری از اهالی دریا و فرهنگ، ارزش کار روزنامه اقتصاد سرآمد را تشخیص دادند و درک کردند که رویکرد ملی این روزنامه اقدامی بنیادین، راهبردی و اساسی بوده است؛ اقدامی که همچنان ادامه دارد.
بعد از فرمایشات رهبر انقلاب، تلاش روزنامه همچنان ادامه یافت و در نهایت با همکاری موسسه فرهنگی کیان، نخستین طرح و برنامه کلان و سراسری «فرهنگ دریایی» برای کشور نوشته شد و رایزنی رسمی برای معرفی ابعاد برنامه از یک سو و تاکید بر ارزش و ضرورت توسعه فرهنگ دریایی با سازمان‌های دریایی و غیردریایی آغاز شد. برگزاری جلسات و گفت‌وگو با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شورای‌عالی انقلاب فرهنگی از یک سو و سازمان بنادر و دریانوردی، شورای‌عالی صنایع دریایی و... از دیگر سو، ادامه پیدا کرد و همچنان هم ادامه دارد. 
نتیجه این فعالیت، برگزاری نخستین پنل تخصصی «هنر و اقتصاد» به وسیله معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سومین نمایشگاه دریایی بوشهر بود. و نیز اعلام حمایت مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی از توسعه فرهنگ دریایی کشور و همچنین اعلام توجه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی و شورای‌عالی صنایع دریایی است. علاوه بر این‌ها، جمعی از فعالان و انجمن‌های بخش خصوصی هم به ضرورت توسعه فرهنگ دریایی کشور رسیدند و در جلسات مشترک با روزنامه از اقدامات در این‌باره حمایت کردند. 

پیشگامی دبیرخانه شورای‌عالی
طرح کلان «توسعه فرهنگ دریایی ایران» شامل تبیین اهداف، راهبردها، سیاست‌های کلان و چارچوب برنامه‌های فرهنگی، هنری، ادبی و رسانه‌ای ابتدا در سال ۱۴۰۲ در سازمان بنادر و دریانوردی به وسیله تیم محتوایی روزنامه اقتصاد سرآمد معرفی و مطرح شد. شوربختانه، کارگروه سیاست‌گذاری و راهبردی سازمان بنادر بعد از یک جلسه طولانی اعلام کرد که «فرهنگ به ما ربطی ندارد!» و ادامه جلسات را بی‌مورد دانست. 
۶ماه بعد، مجدد طرح کلان فرهنگ دریایی کشور در «مجموعه روابط عمومی سازمان بنادر و دریانوردی» مورد بررسی قرار گرفت و این بار رویکرد مثبت حاصل و جلسات منتج به یک «صورتجلسه» شد که براساس آن، توسعه فرهنگ دریایی در کشور لازم شناخته و مقرر شد که فرصت تلاش و کار برای تیم اجرایی فراهم شود که این تصمیم همچنان روی کاغذ ماند تا اینکه مدیرعامل سازمان و مدیر روابط‌عمومی تغییر کردند! 
با تغییر در مدیران سازمان بنادر، بار دیگر «طرح کلان فرهنگ دریایی» با رئیس جدید سازمان بنادر مطرح شد که به‌طور عجیبی مورد توجه قرار گرفت. سعید رسولی، با نگاه عمیقی به موضوع ورود کرد و جلسه بیش از دوساعت به درازا کشید و در نهایت، مقرر شد طرح پیگیری شود و این کار شد. جلسات بعدی با حمایت و توجه مدیر جدید روابط‌عمومی به‌خوبی پیش رفت و اکنون که حدود چهارماه از این ماجرا می‌گذرد، طرح همچنان معطل یک دستور باقی مانده و انتظار برای شروع فعالیت فرهنگ دریایی کشور همچنان در این سازمان معطل مانده است. 
از سوی شورای‌عالی انقلاب فرهنگی طرح را در دستور کار قرار گرفت. آن‌ها به خوبی ارزش و اعتبار کار را درک کرده و به سرعت دستور تشکیل یک کارگروه را صادر کردند؛ کارگروهی که باید طرح را به‌طور دقیق بررسی، اصلاح و تکمیل و سپس به‌عنوان یک «سند ملی» از جایگاه حاکمیتی خود ابلاغ کند. این اقدام همچنان در دستور کار شورای‌عالی انقلاب فرهنگی قرار دارد. دبیرخانه علوم و فناوری به این مهم توجه و ورود کرده است. 
در این مسیر، طرح کلان فرهنگ دریایی کشور در اختیار دبیرخانه شورای‌عالی دریایی کشور نیز قرار گرفت. نگاه این دبیرخانه به موضوع بسیار جدی و کاربردی بود و به سرعت مورد عنایت و توجه قرار گرفت. محمدمهدی هادوی که رئیس جدید دبیرخانه شورای‌عالی است، از مدارج علمی بالایی برخوردار است. وی استادتمام یک دانشگاه معتبر است و نگاه علمی او، نگاهی تربیت‌شده و راهبردی است. تشخیص وی به سرعت صورت عینی و واقعی به خود گرفت و با مشارکت در نخستین پنل تخصصی «هنر و اقتصاد دریا» از نگرش وسیع فکری خود درباره فرهنگ دریایی و ضرورت توجه ملی به آن پرده‌برداری کرد که می‌توان این سخنرانی و این نگرش را شروع یک سلسله اقدامات بزرگ در سطح ملی برای توسعه فرهنگ دریایی دانست. 
وی در سخنرانی خود جمله کلیدی مهمی را بیان کرد:«توسعه فرهنگ دریایی، شرط و زیربنای توسعه همه‌جانبه دریایی کشور ایران است. بدون توجه به فرهنگ‌سازی لازم در کشور، نمی‌توان انتظار توسعه معنادار دریایی ایران را داشت.» 
با این نگرش، گویا معمای «فرهنگ دریایی ایران» حل شده و «ضرورت توسعه فرهنگ دریایی» برای همگان روشن شده است. سخنان مقام معظم رهبری مبنی بر «نهادینه‌شدن فرهنگ دریایی در فرهنگ عمومی ایران» روشن و واضح شده و مسیر برای شروع یک جهاد فرهنگی دیگر باز شده است. 
با روندی که ملاحظه شد، انتظار می‌رود اقدامات موثری در آینده بسیار نزدیک رخ دهد و «توسعه و ترویج فرهنگ دریایی کشور» به معنای واقعی کلمه «متولد» شود. این «تولد بزرگ و خوش‌یمن» را مرهون همه اهالی فرهنگ درسراسر کشور و در طول تاریخ هستیم؛ اما نقش روزنامه اقتصاد سرآمد در هشدار به جامعه دریایی و فرهنگی، نگارش و انتشار تحلیل‌های مستمر و متکثر و تدوین چارچوب طرح کلان فرهنگ دریایی کشور و رایزنی با سازمان‌ها و نهادهای دولتی و غیردولتی برای توجه دادن به اهمیت و ضرورت شروع فعالیت فرهنگی در سطح کشور، جایگاه خاص و ویژه‌ای دارد. 

فرهنگ دریایی از نگاه روزنامه اقتصاد سرآمد
روزنامه اقتصاد سرآمد از زوایای گوناگون به‌طور مستمر به مقوله فرهنگ دریایی و ضرورت و چگونگی اجرایی‌شدن آن پرداخته است. در طول چندسال اخیر، بیشترین فراوانی مطالب فرهنگ دریایی متعلق به این روزنامه است. تیتر برخی مطالب منتشره در این روزنامه به شرح زیر است که همگی را می‌توان در آرشیو روزنامه از طریق پایگاه مجازی یا نسخه‌های چاپی آن ملاحظه کرد:
«-ضرورت فرهنگ‌سازی دریایی در ایران
-متولی فرهنگ دریایی کیست؟
-توسعه دریایی بدون فرهنگ دریایی غیرممکن است
-توسعه دریایی ایران بی‌فرهنگ است
-ارکان فرهنگ‌ساز دریایی ایران
-دریانوردها به مدارس بیایند
-پیشکسوتان دریایی ایران را ارج نهیم
-ماهی قرمز سین ندارد(مقابله با ضدفرهنگ‌های دریایی)
-چرا باید فرهنگ‌سازی دریایی در دستور کار باشد؟
-ایران دریا دارد(باور کنیم کشوری دریایی هستیم)
-احساس و نگرش مردم ایران به دریا
-توسعه دریایی با زیربنای فرهنگ دریایی
و...»
روزنامه اقتصاد سرآمد در چندسال اخیر، این موارد و موارد متعدد دیگری مرتبط با فرهنگ دریایی و ضرورت ترویج فرهنگ دریایی در میان مردم ایران تا زمانی که مردم باور کنند کشوری دریایی دارند و مهاجرت معکوس از خشکی و کویر به سمت دریا رخ دهد و سرمایه‌های مادی و فکری به سمت دریا حرکت کند، منتشر کرده است و همچنان به این راه ادامه می‌دهد. جای امیدواری است که با ورود رسمی دبیرخانه شورای‌عالی دریایی کشور به این مهم، روزهای خوبی برای کشور دریایی ایران پیش رو داشته باشیم. 

برچسب ها : فرهنگ‌ دریایی ایران اقتصادسرآمد فرهنگ‌سازی دریایی

اخبار روز
ضمیمه