*از ۳۲۰ کیلومتر ساحل و ظرفیت موج‌سواری و قایقرانی «جاسک»تا ضرورت ایجاد کمپ تیم‌های ملی

*توسعه مَکُران بدون سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ورزشی، ناتمام است



گروه گزارش ـ جمال جلالی - توسعه سواحل مکران، تنها به احداث بنادر، استقرار صنایع نفتی، گسترش زیرساخت‌های حمل‌ونقل و جذب سرمایه‌گذاری اقتصادی محدود نمی‌شود؛ مکران برای تبدیل‌شدن به منطقه‌ای پویا و برخوردار از توسعه پایدار، به زیرساخت‌های فرهنگی، اجتماعی، گردشگری و ورزشی نیز نیاز دارد. در این میان، شهرستان جاسک با برخورداری از حدود ۳۲۰ کیلومتر نوار ساحلی و ظرفیت‌های متنوع دریایی، می‌تواند به یکی از کانون‌های مهم ورزش‌های آبی و ساحلی کشور تبدیل شود؛ ظرفیتی که اگر با برنامه‌ریزی ملی، تأمین اعتبار و ایجاد زیرساخت‌های تخصصی همراه شود، علاوه بر شکوفایی استعدادهای بومی، زمینه میزبانی اردوهای تیم‌های ملی، برگزاری مسابقات کشوری و بین‌المللی و رونق گردشگری ورزشی در شرق هرمزگان را فراهم خواهد کرد. هفته تربیت‌بدنی و ورزش فرصتی است تا این پرسش جدی پیش روی مدیران ورزشی کشور و استان قرار گیرد: آیا در برنامه‌های توسعه مکران، سهم شایسته‌ای برای ورزش و استعدادهای جوان این منطقه در نظر گرفته شده است؟

دهکده ورزشی ساحلی؛ پیشنهادی راهبردی برای آینده مکران
 عبدالمجید مرادی، رئیس اداره ورزش و جوانان شهرستان جاسک، در گفت‌وگو با روزنامه اقتصاد سرآمد، با اشاره به ظرفیت‌های دریایی و ساحلی این شهرستان، بر ضرورت توجه جدی‌تر به توسعه ورزش‌های آبی و ساحلی تأکید می‌کند. از نگاه او، جاسک به دلیل برخورداری از موقعیت جغرافیایی ویژه و دسترسی به دریای عمان، ظرفیت قابل‌توجهی برای گسترش رشته‌هایی مانند والیبال ساحلی، فوتبال ساحلی، هندبال ساحلی، قایقرانی، شنا و سایر رشته‌های مرتبط با دریا دارد؛ اما بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها به امکانات تخصصی، حمایت مالی و برنامه‌ریزی بلندمدت نیازمند است.
بر همین اساس، ایجاد یک دهکده بزرگ ورزش‌های ساحلی در شهرستان جاسک و پیش‌بینی کمپ‌های تخصصی تمرین و آمادگی تیم‌های ملی در منطقه مکران، پیشنهادی است که می‌تواند از سطح یک مطالبه محلی فراتر برود و به بخشی از برنامه توسعه ورزش کشور تبدیل شود.

چنین مجموعه‌ای، در صورت انجام مطالعات کارشناسی و انتخاب موقعیت مناسب، می‌تواند شامل زمین‌های استاندارد فوتبال، والیبال و هندبال ساحلی، امکانات قایقرانی، فضاهای ایمن تمرین شنا، تجهیزات تخصصی ورزش‌های دریایی، سالن‌های بدنسازی و آمادگی جسمانی، اقامتگاه ورزشکاران، مرکز پزشکی ورزشی و امکانات برگزاری اردوهای حرفه‌ای باشد. همچنین با بررسی شرایط طبیعی دریا، الگوی باد، ارتفاع و تناوب موج‌ها و ملاحظات ایمنی و زیست‌محیطی، امکان طراحی فضاهای تخصصی برای رشته‌هایی مانند موج‌سواری نیز قابل ارزیابی خواهد بود. مزیت این پیشنهاد آن است که زیرساخت ورزشی تنها در خدمت ورزشکاران یک شهرستان نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند ورزشکاران استان هرمزگان، تیم‌های ملی، فدراسیون‌های ورزشی و برگزارکنندگان رقابت‌های ساحلی را به شرق کشور جذب کند. در صورت تأمین استانداردهای لازم، جاسک می‌تواند به مقصدی برای برگزاری اردوهای تمرینی، مسابقات دوره‌ای و رویدادهای ورزشی ملی تبدیل شود؛ رویدادهایی که به‌طور مستقیم و غیرمستقیم برای حوزه‌های حمل‌ونقل، اقامت، خدمات، گردشگری و کسب‌وکارهای محلی فرصت ایجاد می‌کنند.

مکران فقط به زیرساخت اقتصادی نیاز ندارد
 یکی از نکات مهم در سیاست‌گذاری توسعه مکران، توجه هم‌زمان به زیرساخت‌های سخت‌افزاری و نیازهای اجتماعی مردم منطقه است. بندر، جاده، صنایع انرژی و طرح‌های بزرگ اقتصادی، بدون توجه به کیفیت زندگی، نشاط اجتماعی و فرصت‌های رشد جوانان، نمی‌توانند به‌تنهایی همه ابعاد توسعه را محقق کنند.
ورزش در مناطق ساحلی، علاوه بر نقش مستقیم در سلامت عمومی و پرورش استعدادها، می‌تواند به ابزاری برای تقویت هویت منطقه‌ای، افزایش مشارکت اجتماعی، اشتغال‌زایی و معرفی ظرفیت‌های طبیعی و فرهنگی تبدیل شود. جاسک از این منظر موقعیتی ویژه دارد؛ زیرا در کنار استعدادهای جوان و علاقه‌مندان به رشته‌های ورزشی، از جغرافیای دریایی برخوردار است که امکان برنامه‌ریزی برای ورزش‌های ساحلی را فراهم می‌کند.
اگر توسعه مکران در سطح ملی به‌عنوان یک اولویت مطرح است، باید این اولویت در بودجه‌ها، طرح‌های عمرانی و برنامه‌های دستگاه‌های اجرایی نیز بازتاب پیدا کند. سهم ورزش جاسک از اعتبارات توسعه‌ای، برنامه‌های ملی و مسئولیت اجتماعی صنایع مستقر در منطقه باید به‌صورت شفاف بررسی شود. ایجاد دهکده ورزش‌های ساحلی و کمپ تیم‌های ملی می‌تواند یکی از طرح‌هایی باشد که با مشارکت وزارت ورزش و جوانان، اداره‌کل ورزش و جوانان هرمزگان، فدراسیون‌های مرتبط، نهادهای توسعه‌ای و صنایع نفتی و انرژی مستقر در منطقه به مرحله مطالعه و اجرا برسد.

۵۷ زمین چمن؛ دستاوردی مهم در کنار کمبود امکانات تخصصی
 مرادی با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های ورزشی جاسک، از احداث حدود ۵۷ زمین چمن مصنوعی در مناطق مختلف شهرستان خبر داده است؛ اقدامی که می‌تواند در گسترش دسترسی جوانان به امکانات ورزشی، به‌ویژه در مناطق دوردست، نقش مؤثری داشته باشد. با این حال، توسعه ورزش تنها به افزایش تعداد زمین‌های چمن محدود نمی‌شود و شهرستان برای پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع ورزشکاران، همچنان با کمبودها و مشکلاتی روبه‌روست.
 به گفته رئیس اداره ورزش و جوانان جاسک، این شهرستان حدود ۹ سالن ورزشی دارد که چهار سالن از آن‌ها در جریان جنگ آسیب دیده‌اند و برای تعمیر و بازسازی‌شان به اعتبار نیاز است. آسیب‌دیدگی بخش‌هایی از سالن‌های ورزشی، مشکلات کف‌پوش و سقف، نبود سیستم سرمایشی مناسب در برخی مجموعه‌ها و تعطیلی طولانی‌مدت استخر جاسک از جمله مسائلی است که بر فعالیت ورزشکاران اثر گذاشته است.
در شهری با شرایط آب‌وهوایی گرم، وجود سیستم سرمایشی مناسب یک امکان تجملی نیست، بلکه از الزامات بهره‌برداری ایمن و مؤثر از سالن‌های ورزشی به شمار می‌رود. همچنین استخر تعطیل، سالن آسیب‌دیده یا فضای تمرینی فاقد تجهیزات مناسب، بخشی از فرصت‌های ورزشی جوانان را محدود می‌کند. بنابراین، در کنار طرح‌های بلندمدت و راهبردی مانند دهکده ورزش‌های ساحلی، بازسازی و فعال‌سازی امکانات موجود باید در اولویت فوری قرار گیرد.
مرادی تأکید کرده است که پیگیری‌هایی برای تأمین اعتبار تعمیر و تجهیز سالن‌ها و استخر انجام شده و مسئولان شهرستان و استان نیز این موضوع را دنبال می‌کنند. اکنون انتظار می‌رود این پیگیری‌ها به برنامه‌ای مشخص با زمان‌بندی اجرایی و منابع مالی روشن تبدیل شود تا ورزشکاران جاسک برای دسترسی به امکانات اولیه، همچنان در انتظار نمانند.

صنایع نفتی؛ مسئولیت اجتماعی فراتر از فعالیت اقتصادی
استقرار صنایع بزرگ نفتی و انرژی در محدوده مکران، فرصتی مهم برای توسعه منطقه به شمار می‌رود؛ اما این فرصت زمانی به بهبود ملموس زندگی مردم منجر می‌شود که آثار آن در زیرساخت‌های عمومی، خدمات اجتماعی و امکانات مورد نیاز نسل جوان نیز دیده شود. رئیس اداره ورزش و جوانان جاسک با اشاره به حضور شرکت‌های نفتی در منطقه، خواستار مشارکت این مجموعه‌ها در توسعه زیرساخت‌های ورزشی شده است. این مطالبه، به‌ویژه با توجه به نیاز شهرستان به بازسازی سالن‌های آسیب‌دیده، تجهیز فضاهای ورزشی و ایجاد امکانات تخصصی ساحلی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. شرکت‌های بزرگ می‌توانند با استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی خود، در بازسازی مجموعه‌های ورزشی، تأمین تجهیزات سرمایشی، توسعه زمین‌های تمرینی، حمایت از تیم‌های پایه و تأمین بخشی از هزینه‌های مطالعات و طراحی دهکده ورزش‌های ساحلی مشارکت کنند. البته چنین مشارکتی باید بر اساس سازوکارهای قانونی، شفاف و قابل ارزیابی انجام شود تا منابع اختصاص‌یافته به نیازهای واقعی مردم برسد و نتایج آن قابل پیگیری باشد. سرمایه‌گذاری در ورزش، سرمایه‌گذاری در سلامت، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، پرورش استعدادها و افزایش امید در میان جوانان است. از همین رو، انتظار می‌رود مسئولیت اجتماعی صنایع مستقر در مکران، در کنار سایر حوزه‌های ضروری، سهم مشخصی نیز برای توسعه ورزش شهرستان جاسک در نظر بگیرد.

استعدادهای بومی در انتظار فرصت برابر
مرادی همچنین به ظرفیت ورزشکاران جاسک در رشته‌های ساحلی و حضور تیم‌های شهرستان در رقابت‌های استانی و کشوری اشاره کرده و کمبود فضای مناسب تمرین و ضعف حمایت مالی را از موانع توسعه این رشته‌ها دانسته است. به گفته وی، مشکلات اقتصادی و کمبود حامی مالی در کاهش تعداد برخی تیم‌های ورزشی نیز مؤثر بوده است.
 این وضعیت نشان می‌دهد که استعداد به‌تنهایی برای موفقیت ورزشی کافی نیست. ورزشکار برای رسیدن به سطح حرفه‌ای به مربی، امکانات استاندارد، تجهیزات، برنامه تمرینی مستمر، پشتیبانی پزشکی، فرصت رقابت و حمایت مالی نیاز دارد. اگر این زنجیره فراهم نباشد، حتی استعدادهای درخشان نیز ممکن است به دلیل محدودیت امکانات از ادامه مسیر بازبمانند.
ایجاد کمپ‌های تمرینی و دهکده ورزش‌های ساحلی می‌تواند بخشی از این کمبودها را جبران کند؛ مشروط بر آنکه برنامه بهره‌برداری از مجموعه، به‌گونه‌ای طراحی شود که ورزشکاران بومی در اولویت دسترسی قرار گیرند و توسعه ورزش حرفه‌ای، به حذف جوانان منطقه از امکانات ایجادشده منجر نشود.
همچنین برگزاری منظم رقابت‌هایی مانند جام مکران و تلاش برای قرار گرفتن این رویدادها در تقویم رسمی فدراسیون‌ها و هیئت‌های ورزشی، می‌تواند به تثبیت جایگاه جاسک در ورزش‌های ساحلی کمک کند. استمرار چنین مسابقاتی، علاوه بر ایجاد انگیزه در ورزشکاران، به شناسایی استعدادهای جدید و جذب حامیان مالی نیز یاری می‌رساند.

مطالبه‌ای روشن از مدیران ورزش کشور و استان
 اکنون که توسعه مکران در شمار موضوعات مهم راهبردی کشور قرار گرفته است، زمان آن رسیده که مدیران ورزشی کشور و استان هرمزگان، ظرفیت‌های جاسک را با نگاهی فراتر از نیازهای روزمره یک شهرستان بررسی کنند. پیشنهاد ایجاد دهکده بزرگ ورزش‌های ساحلی و کمپ تیم‌های ملی در قلب مکران، باید به‌صورت کارشناسی در دستور کار قرار گیرد؛ طرحی که اجرای آن می‌تواند با مطالعات امکان‌سنجی، ارزیابی شرایط طبیعی ساحل، برآورد هزینه‌ها، تعیین منابع مالی و تدوین برنامه زمان‌بندی آغاز شود. در کنار این طرح، بازسازی سالن‌های آسیب‌دیده، تعیین تکلیف استخر تعطیل، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، تجهیز فضاهای ورزشی به سیستم سرمایشی و تقویت حمایت از تیم‌های محلی، اقداماتی است که نباید تا زمان اجرای طرح‌های بزرگ به تعویق بیفتد.  جاسک با برخورداری از حدود ۳۲۰ کیلومتر نوار ساحلی، نباید تنها تماشاگر توسعه ورزش‌های دریایی در دیگر مناطق کشور باشد. این شهرستان می‌تواند به یکی از پایگاه‌های مهم ورزش‌های آبی و ساحلی ایران تبدیل شود؛ اما تحقق این هدف، به تصمیم‌گیری، سرمایه‌گذاری و همکاری فرابخشی نیاز دارد.
 پیام این مطالبه روشن است: اگر قرار است مکران به منطقه‌ای توسعه‌یافته، پویا و برخوردار از فرصت‌های برابر برای نسل جوان تبدیل شود، ورزش نیز باید در متن برنامه‌های توسعه قرار گیرد؛ نه در حاشیه آن. دهکده ورزش‌های ساحلی و کمپ تیم‌های ملی در جاسک، پیشنهادی برای تبدیل ظرفیت طبیعی منطقه به سرمایه‌ای پایدار است؛ سرمایه‌ای که می‌تواند سلامت و نشاط اجتماعی را تقویت کند، استعدادهای بومی را پرورش دهد و نام مکران را در عرصه ورزش کشور پررنگ‌تر سازد.