رسمیت بخشیدن به فرهنگ دريايي توسط شوراي‌عالي صنایع دریایی
​​​​​​​گروه فرهنگ دریاپایه-فیروز اسماعیلی نژاد - در جریان برگزاری سومين نمايشگاه تخصصی صنایع دريايي و دریانوردی ایران در بوشهر، شاهد گفت‌وشنودهاي مهمي درباره «ضرورت توسعه فرهنگ دريايي كشور» بوديم. به نظر مي‌رسد پس از مدت‌ها، براي اولين‌بار است كه مسئولان مرتبط با حوزه حکمرانی دریایی در کشور درباره موضوع «فرهنگ دريايي» به مثابه يك فرهنگ عمومي سخن به ميان مي‌آورند و اين موضوعی است که موجب خرسندي اهالي فرهنگ و دريا شده است.

موضع فرهنگي شوراي‌عالي صنايع دريايي
شوراي‌عالي صنايع دريايي، پيش از اين به‌عنوان يك شوراي محصور در صنايع شناخته مي‌شد. دبير و رئيس دبيرخانه اين شورا، قبل از اين هرگز درباره فرهنگ دريايي سخني به ميان نياورده بودند و به نظر می‌رسد از اساس به آن فكر نكرده بودند، اما قانون مصوب مجلس كه شوراي‌عالي را تاسيس كرده است، به صراحت به «صنايع و امور دريايي» اشاره و تاكيد دارد و اين نشان مي‌دهد كه شوراي‌عالي صنايع دريايي محصور و محدود به صنعت نيست، بلكه فرهنگ را هم به‌عنوان يكي از امور محوري و مهم توسعه دريايي مدنظر خواهد داشت و از نظر قانوني مي‌تواند به اين موضوع وارد شود. 

سیمای تحول دبيرخانه شوراي‌عالي
تغيير اخير در دبيرخانه شوراي‌عالي صنايع دريايي را نه يك تغيير، بلكه بايد يك تحول بزرگ دريايي ناميد. زماني كه دكتر محمدمهدي هادوي به‌عنوان رئيس دبيرخانه شوراي‌عالي انتخاب و معرفي شد، به سرعت شاهد تحولاتي هم در ساختار و مديريت داخلي و هم در ديدگاه‌هاي راهبردي اين دبيرخانه بوديم كه توجه به «توسعه فرهنگ دريايي به‌عنوان زيرساخت توسعه همه‌جانبه دريا» يكي از آن نگاه‌هاي راهبردي، معنادار و هدفمند و البته اثربخش است. 
«هادوي» كه استادتمام يكی از دانشگاه‌های معتبر کشور است و نگرش عميق علمي به مسائل دارد، به‌خوبي بيان كرده است كه «بدون توسعه فرهنگي در سطح ملي، امكان توسعه متوازن و همه‌جانبه صنعت و اقتصاد دريايي ايران ممكن نيست.» از اين رو نشستي كه در نمايشگاه سوم بوشهر برگزار شد، از دورنماي نگرش فرهنگي و باور خود به‌عنوان نماينده شوراي‌عالي به‌خوبي رونمايي كرد. 
نگرش شفاف و دقيق رئيس دبيرخانه شوراي‌عالي از يك‌ سو و اراده شخصی او براي فعاليت‌هاي فرهنگي و وعده‌هايي كه در اين‌باره مطرح کرده است، نشان از بررسي‌هاي قبلي او درباره این موضوع دارد و معلوم است كه دبيرخانه شوراي‌عالي با بررسي و شناخت دقيق به اين ميدان پا نهاده است. اين نويدبخش برنامه‌ها و حركاتي است كه «آشتي ملت ايران با دريا»‌را در پي خواهد داشت. 

پرچمداري فرهنگ دريايي كشور
تا پيش از اين، فرهنگ دريايي ايران صاحب متولي مشخصي نبود. كسي مسئولیت ترويج و توسعه اين فرهنگ را عهده‌دار نمی‌شد و همه با تفكر صرف صنعتي و اقتصادي، تصور مي‌كردند كه هيچ وظيفه‌اي درباره ترويج فرهنگ دريايي ندارند. اكثريت آن‌ها بر اين باور بودند كه نياز به فعاليت فرهنگي در سطح ملي نيست و همين كه صنعت و اقتصاد رشد كند، توسعه دريايي صورت خواهد پذيرفت، اما اين نگاهي غلط و برآمده از ناداني فرهنگي است؛ زيرا اين فرهنگ است كه زيربناست و با صرف ساخت فيزيكي در سواحل و... نمي‌توان به توسعه همه‌جانبه و پايدار رسيد. 
رهبر معظم انقلاب اسلامي پیش از این در یکی از سخنرانی‌های خود در این رابطه فرمودند: «بايد فرهنگ دريايي به‌عنوان فرهنگ عمومي كشور» تبديل شود. اين نشان از عمق نگاه اين حكيم دارد و مي‌رساند كه نمي‌توان بدون توسعه فرهنگ دريايي در سطح ملي به توسعه دريايي ايران رسيد.
در چنین شرایطی باید این نکته را نیز مدنظر داشت که منابع علمي مديريت توسعه هم بر همين قاعده هستند: بدون توسعه فرهنگي، هيچ توسعه‌اي رخ نمي‌دهد. توسعه بدون فرهنگ، يك مجموعه ميان‌تهي خواهد بود. توسعه پايدار و متوازن نياز به يك زيرساخت ملي دارد و آن زيرساخت چيزي جز فرهنگ نخواهد بود. 
تمامی اين موارد در حالي است كه فرهنگ عمومي ايران امروز تهي از فرهنگ دريايي است. در حقیقت هنوز هم بسیاری از مردم با دريا غريبه هستند و اين نياز به يك برنامه كلان و مدون فرهنگي دارد تا مردم را به اين باور برساند كه كشوري دريايي دارند و مي‌توانند با مهاجرت به سمت دريا از نعمات آن برخوردار باشند. 
در چنین احوالاتی است که دبيرخانه شوراي‌عالي صنایع دریایی کشور، پرچم توسعه فرهنگ دريايي را برافراشته و وعده داده كه به سرعت وارد اجراي برنامه‌هاي از پيش تعريف‌شده خود شود. اين خبر مي‌تواند خبر سال دريايي ايران باشد؛ ايراني كه چندصدسال از دريا دور نگه داشته شده است، اكنون مي‌خواهد با هم‌داستاني و همراهي يك ملت، به سوي دريا نگاه كند و به زندگي و كسب‌وكار دريايي بينديشد. 

عقب ماندن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي براي مشاركت در توسعه فرهنگ دريايي تا امروز حداقل 46سال تاخير دارد. هرچند كه نماينده معاونت هنري در نشست فرهنگي، از نگاهي محدود و بسته در چارچوب صرف هنر به اقتصاد دريا نگاهي انداخت، اما همين مقدار نعمت بزرگي است. اين اقدام اگر باعث شود كه وزارت ارشاد وارد ميدان عمل شود و فرمان رهبر انقلاب را مبني بر نهادينه كردن فرهنگ دريايي در فرهنگ عمومي كشور پي بگيرد، گام بزرگي برداشته است. 

چشم‌انداز اجرای برنامه‌هاي فرهنگ دريايي
براساس اخبار رسيده، برنامه‌هاي توسعه فرهنگ دريايي به سرعت آغاز خواهد شد و گمانه‌زني‌ها حاكي از پرده‌برداري از كليات برنامه‌ها و فعاليت‌ها و مهم‌تر از همه، نگرش كلان به فرهنگ دريايي ايران در دهه فجر است. اگر چنين باشد، خبر سال دريايي ايران، تبديل به يك واقعيت شيرين خواهد شد و كام ملت ايران را شيرين خواهد كرد.