گروه انرژی- اوپک معیار ارزیابی میزان اشباع عرضه نفت را تغییر داده و با این اقدام، فضای بیشتری برای ادامه کاهش تولید فراهم کرده است اما تحلیلگران هشدار داده‌اند که چنین اقدامی دیدگاه تحریف شده‌ای در خصوص شرایط بازار ایجاد می‌کند.
به گزارش اقتصادسرآمد، از دو سال و نیم پیش که اوپک و متحدانش شامل روسیه محدودیت تولید نفت را آغاز کردند، کاهش سطح ذخایر نفت کشورهای توسعه یافته به میانگین پنج ساله را هدف گرفتند.
از نظر اوپک، حذف مازاد ذخایر نفت، بازار نفت را به تعادل برمی‌گرداند.خالد الفالح، وزیر انرژی عربستان سعودی اوایل ماه میلادی جاری اعلام کرد اوپک از دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ به عنوان معیار برای ارزیابی موفقیت پیمان کاهش تولید، استفاده خواهد کرد.
آژانس بین‌المللی انرژی و اوپک از معیار میانگین پنج ساله ذخایر از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ استفاده می‌کنند و اوپک با لحاظ کردن این معیار جدید از معیار مذکور برای ارزیابی شرایط بازار فاصله می‌گیرد.
فالح با اشاره به مارس سال ۲۰۲۰ که محدودیت‌های عرضه اوپک پلاس به پایان می‌رسد، گفته است ما مجموعه‌ای از معیارها را در نظر می‌گیریم تا ما را به اقدام بعدی که ۹ ماه دیگر باید انجام دهیم، هدایت کنند.
وی گفت: نشست بعدی کمیته نظارتی وزیران اوپک پلاس که سپتامبر برگزار می‌شود، به بررسی ذخایر از نظر پوشش تقاضای آتی و اینکه چه میزان از این ذخایر در خطوط لوله و مخازن نفت است، خواهد پرداخت.
دو منبع آگاه در اوپک گفته‌اند دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ معیار اصلی اوپک برای ارزیابی ذخایر نفت خواهد بود.
به گفته آنها، منطق انتخاب چنین معیاری این است که دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ پیش از دوره ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ بود که طی آن ذخایر نفت به سطح کم‌سابقه‌ای افزایش پیدا کردند و اوپک با پیشتازی عربستان سعودی در جنگ سهم بازار علیه شیل آمریکا و سایر تولیدکنندگان، تولیدشان را بالا برد.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، در این باره به رویترز گفت: این یک چشم‌انداز جدید است که از سوی اوپک مطرح شده و ما چشم‌انداز خودمان را داریم. موضوع مهم این است که می‌توانید شیوه بررسی را تغییر دهید اما نمی‌توانید واقعیت‌های بازار را عوض کنید.
طبق آخرین گزارش ماهانه آژانس بین‌المللی انرژی، سطح ذخایر نفت سازمان توسعه و همکاری اقتصادی (OECD) در ماه مه، ۲۲۰ میلیون بشکه بالای میانگین پنج ساله دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ بود. در مقابل مازاد عرضه در ماه مه بر مبنای میانگین پنج ساله دوره ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ تنها ۶.۷ میلیون بشکه بود. آمار خود اوپک نشان می‌دهد که مازاد عرضه در ماه مه ۲۵ میلیون بشکه بالاتر از میانگین دوره ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸ بود.
یکی از منابع آگاه اوپک به رویترز گفت: در واقعاً اوپک با انتخاب این معیار به همه می‌گوید ما برای مدت طولانی‌تری به مدیریت عرضه نفت ادامه می‌دهیم.
رشد مصرف جهانی نفت از اواسط سال ۲۰۱۸ متوقف شده و با وجود تلاش‌های اوپک و متحدانش، پایین رفتن قیمت‌های نفت را اجتناب‌ناپذیر کرده است.
هیجده کشور مصرف‌کننده بزرگ نفت جهان که هر یک روزانه بیش از یک میلیون بشکه محصولات نفتی مصرف می‌کنند، در حدود دو سوم از مصرف جهان سهم دارند و بنابراین عامل مهمی برای تقاضای جهانی به شمار می‌روند.
آمار سازمان JODI نشان می‌دهد مصرف در ۱۸ کشور مصرف‌کننده بزرگ در مدت سه ماه منتهی به مارس در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، تنها ۰.۷ درصد رشد کرد.
اکثر این کشورها آمار مصرف را با تأخیر دو ماهه منتشر می‌کنند و اکنون آمار تا ماه مه موجود است اما چین، هند و تایلند کمی دیرتر گزارش می‌دهند.
اگر این سه کشور در نظر گرفته نشوند، میزان مصرف در ۱۵ کشور مصرف‌کننده بزرگ که ۴۵ درصد از مصرف نفت جهان را تشکیل می‌دهند، در مدت سه ماه منتهی به مارس نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۲.۲ درصد کاهش پیدا کرده است که سریع‌ترین روند افت از زمان رکورد سال ۲۰۰۹-۲۰۰۸ به شمار می‌رود.
از سال ۲۰۰۶ رشد مصرف نفت در این ۱۵ کشور مصرف کننده بزرگ، شاخص مطمئنی برای ۱۸ مصرف‌کننده بزرگ و به طور کلی تقاضا بوده است که با توجه به همبستگی اقتصاد جهانی، عجیب نیست.
افت رشد مصرف نفت از سه ماهه دوم و سوم سال ۲۰۱۸ ارتباط نزدیکی با کندی فعالیت تولیدی جهانی و جابجایی بار داشته است.
با توجه به کندی رشد مصرف نفت، افت شدید قیمت‌ها با وجود اقدام اوپک و متحدانش در تمدید پیمان کاهش تولید، اجتناب‌ناپذیر بوده است.
دوره‌های قبلی افت مصرف نفت در سال‌های ۲۰۰۷-۲۰۰۶، ۲۰۰۹-۲۰۰۸ و ۲۰۱۵-۲۰۱۴ همگی با سقوط شدید قیمت همراه بودند و مصرف و تولید را نسبت به یکدیگر متعادل کردند.