اقتصادسرآمد- امید عباسی - بحث واگذاری زمین برای جذب سرمایه گذاران خارجی در مناطق آزاد در حالی بار دیگر دستمایه سوء استفاده جریان های معاند قرار گرفته است که بر اساس قانون تاسیس مناطق آزاد موضوع امکان واگذاری زمین به سرمایه‌گذاران داخلی و ممنوعیت فروش آن به اتباع خارجی بدون داشتن شرایط و ضوابط خاص به طور مفصل تشریح شده است.
به گزارش اقتصادسرآمد، ماده ۹ آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۴ قانون «چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۲ مجلس شورای اسلامی» در خصوص نحوه واگذاری اراضی مناطق آزاد به سرمایه‌گذاران مصوب ۲۳ اسفند ۱۳۷۲ هیأت وزیران وقت کاملا به این موضوع اشعار داشته و می گوید: ماده ۹ (اصلاحی ۲۰ اسفند ۱۳۹۲) - فروش و انتقال قطعی زمین به اتباع خارجی ممنوع است. در مواردی که انجام سرمایه گذاری خارجی منجر به تشکیل شرکت ایرانی گردد، تملک زمین به نام شرکت متناسب با طرح سرمایه گذاری به تشخیص سازمان مجاز می‌باشد.
با این وجود در سال های گذشته نیز جریان های معاند خبرسازی های دروغی در این زمینه از جمله واگذاری کیش به چین یا واگذاری یکی از بنادر خزری به یکی از کشورهای حاشیه دریای خزر داشتند که همگی ناشی از اشتباه در برداشت از قانون سرمایه‌گذاری خارجی است.
در همین رابطه، اظهارات اخیر محسن زنگنه رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید مجلس درباره سرمایه‌گذاری افغانستان در اراضی منطقه آزاد چابهار و بندر شهید بهشتی، با سوءبرداشت و موج سواری رسانه های معاند همراه شد آن را به منزله واگذاری زمین به افغانستان تعبیر کردند.
پس از آن، زنگنه با رد ادعای مطرح‌شده در فضای مجازی درباره «واگذاری ۱۱۰ هکتار از خاک ایران به افغانستان»، گفت: برخی جریان‌ها که از توسعه روابط اقتصادی ایران و افغانستان عصبانی هستند، با تحریف اظهارات مسئولان و تیترسازی هدفمند تلاش می‌کنند مردم دو کشور را نسبت به مناسبات رو به گسترش تهران و کابل بدبین کنند؛ در حالی که موضوع، اختصاص زمین برای سرمایه‌گذاری افغانستان در بندر چابهار است و به هیچ عنوان به معنای واگذاری خاک یا حاکمیت جمهوری اسلامی ایران نیست.

دبیر شورای عالی مناطق آزاد: واگذاری زمین جزو محالات است
 در همین ارتباط حسین فروزان دبیر شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی در گفت‌وگو با ایرنا ادعای واگذاری بندر جنوب شرق کشور به همسایه شرقی را رد کرد و گفت: در مناطق آزاد هیچ قانونی مبنی بر واگذاری زمین بدون تشریفات خاص به افراد، نداریم؛ این موضوع جزو محالات است چه رسد به اینکه متقاضی، یک کشور دیگر باشد.
وی افزود: ما اراضی را برای یک طرح مشخص صنعتی یا برای سرمایه‌گذاری به یک شرکت که در ایران ثبت شده است می‌توانیم واگذار کنیم؛ لذا ادعاها اعطای زمین به اتباع یک کشور همسایه شرقی صحت ندارد.

سعیدی: تجربه سرمایه‌گذاری هندی‌ها بسیار تلخ بود
  معین‌الدین سعیدی به اظهارات اخیر محسن زنگنه درباره تفاهم میان ایران و افغانستان و طرح موضوع واگذاری اراضی به این کشور واکنش نشان داد و از مسئولان استان سیستان و بلوچستان خواست درباره این موضوع شفاف‌سازی کنند.
اظهارات اخیر محسن زنگنه، نماینده تربت حیدریه که ابتدا با طرح موضوع؛ «واگذاری بیش از ۱۱۰ هکتار از خاک ایران به افغانستان» در فضای رسانه‌ای منتشر شد با واکنش‌هایی همراه بود. با این حال او امروز با اشاره به موضوع توضیح داد: «موضوع این بود که بر اساس تفاهم انجام‌شده با جمهوری اسلامی ایران، با توجه به اینکه امروز، به‌ویژه با وجود نبود مسیر دریایی افغانستان از طریق جنوب، بندر چابهار جمهوری اسلامی ایران، برای این کشور و اتصال افغانستان و به‌خصوص کشورهای آسیای میانه از طریق افغانستان به آب‌های خلیج فارس و دریای آزاد از مسیر دریای عمان اهمیت بسیار زیادی  پیدا کرده است، اعلام کردم که بر اساس توافق انجام‌شده مقرر شده است ۱۰ هکتار زمین در بندر چابهار و حدود ۱۰۰ هکتار زمین در منطقه آزاد برای سرمایه‌گذاری کشور افغانستان در منطقه چابهار اختصاص پیدا کند.»
بر همین اساس، معین‌الدین سعیدی، نماینده چابهار در مجلس یازدهم، در گفت‌وگو با خبرآنلاین، در واکنش به اظهارات اخیر محسن زنگنه، نماینده تربت‌حیدریه، درباره موضوع اختصاص زمین در منطقه آزاد چابهار برای سرمایه‌گذاری افغانستان، بیان کرد: آقای زنگنه در مصاحبه‌ای که داشتند با چنان شوق و ذوقی، این موضوع را به‌عنوان یک خبر خوب برای مردم افغانستان و ایران مطرح کرده بودند، اما ما تجربه بسیار تلخ سرمایه‌گذاری هندی‌ها در بندر چابهار را داریم که عملاً هیچ سرمایه‌گذاری واقعی‌ای در آن اتفاق نیفتاد.
وی ادامه داد: از طرف دیگر، این اراضی قابلیت‌های سرمایه‌گذاری بسیار زیادی دارند، اما متأسفانه گاهی واگذاری‌هایی انجام شده که به تولید منجر نشده است. به‌ویژه با توجه به حساسیت‌هایی که اکنون در جامعه نسبت به واگذاری اراضی به اتباع بیگانه وجود دارد، این موضوع نگرانی‌هایی را ایجاد کرده است. از طرف دیگر، هیچ‌کدام از رویه‌ها و فرایندهای لازم برای واگذاری و نوع آن مشخص نشده است. معلوم نیست که آیا این اراضی در مالکیت طرف افغانستانی قرار می‌گیرد یا خیر و آیا موضوع صرفاً بهره‌برداری است. این موارد مشخص نشده‌اند.

نماینده تربت‌حیدریه کاری به اراضی چابهار نداشته باشند 
سعیدی گفت: من فکر می‌کنم این برادر فاضل و دانشمند بنده که نماینده تربت حیدریه است و شهرستان تربت حیدریه نیز بسیار به مرز افغانستان نزدیک است، محبت کنند و ابتدا همان اراضی‌ای را که در حوزه انتخابیه خودشان قرار دارد، برای واگذاری در اختیار مردم قرار دهند و در این زمینه کاری به اراضی چابهار نداشته باشند.
این نماینده سابق مجلس با تأکید بر ضرورت شفاف‌سازی درباره این موضوع اظهار کرد: در درجه دوم، لازم است استاندار سیستان و بلوچستان، مدیرعامل منطقه آزاد و مسئولان استان توضیح بدهند که آیا چنین موضوعی مطرح است یا خیر و قرار است به چه شکلی انجام شود. اگر قرار است واگذاری‌ای صورت بگیرد، باید مشخص شود در چه قالبی خواهد بود، آیا حساسیت‌های مردمی نسبت به این موضوع رعایت شده و آیا فرایندهای قانونی در نظر گرفته شده است یا خیر.
وی گفت: من فکر می‌کنم طرح این موضوع با چنین ذوق و شوقی از سوی این برادر فاضل و دانشمند بنده، جز ایجاد التهاب در جامعه اثری نداشته است. اکنون مردم به‌شدت نسبت به این موضوع واکنش نشان داده‌اند. توضیحاتی هم که جناب آقای زنگنه امروز ارائه کردند، مطلقاً این نگرانی‌ها و ابهامات را برطرف نکرد. بنابراین، لازم است مسئولان استان نیز درباره این موضوع شفاف‌سازی کنند تا خدای‌نکرده، با توجه به شرایط خاص استان سیستان و بلوچستان، این مسئله به یک‌سری التهابات منجر نشود.

چابهار و پهنه سیستان و بلوچستان می‌تواند در شرایط سخت، حتی کشور را نجات دهد
سعیدی درباره تفاهم ایران و افغانستان برای سرمایه‌گذاری و تجارت در شرایط محاصره دریایی بیان کرد: شرایط تحریم اقتصادی و این محاصره اخیری که دشمنان ما اعمال کرده‌اند، اهمیت منطقه استراتژیک چابهار را بیش از پیش نشان داده است و عمده واردات کالاهای اساسی از طریق مرز ریمدان است. لذا ظرفیت چابهار و پهنه جنوبی استان سیستان و بلوچستان به‌طور کامل وجود دارد و این منطقه می‌تواند در شرایط سخت، حتی کشور را نجات دهد.
نماینده سابق چابهار تأکید کرد: اما اینکه یک کشور خارجی را در این موضوع دخیل کنیم و واگذاری زمین به‌گونه‌ای باشد که مالکیت آن در اختیار طرف خارجی قرار بگیرد، مسئله‌ای است که ما در گذشته تجربه خوبی از آن نداشته‌ایم.
سعیدی ادامه داد: اگر این برادر ما به‌جای طرح شتاب‌زده این موضوع، بر سرمایه‌گذاری کشور افغانستان در چابهار تأکید می‌کرد، به نظر من هیچ اشکالی نداشت. اما اینکه بحث مالکیت این اراضی و واگذاری ۱۰۰ هکتار در منطقه آزاد را مطرح کردند که مالکیت آن در اختیار طرف افغانستانی قرار بگیرد، طبیعتاً هیچ مشکلی را حل نخواهد کرد، بلکه حساسیت‌های جامعه محلی را برمی‌انگیزد.
وی افزود: قبلا هم هندی‌ها آمدند و صحبت از سرمایه‌گذاری ۵۰۰ میلیون دلاری عنوان کردند که عملاً این اتفاق نیفتاده است. تجربیات ما نشان می‌دهد که چنین سرمایه‌گذاری‌هایی به این شکل، عملاً اتفاق نخواهند افتاد. اما اگر قرار باشد طرف افغانستانی صرفاً با توجه به شرایط تحریمی، در مرز ریمدان و همچنین در منطقه آزاد چابهار و بندر چابهار سرمایه‌گذاری کند، از نظر مردم اشکالی ندارد. اما اینکه بخواهیم مالکیت این اراضی را در اختیار طرف افغانستانی قرار دهیم، طبیعتاً محل اشکال است.

مسئولان استان پیش از آنکه حساسیت خاصی در جامعه شکل بگیرد، درباره این موضوع اقدام کنند
سعیدی با انتقاد از نحوه طرح این موضوع از سوی نماینده تربت حیدریه گفت: به نظر من، نوع بیان این موضوع از سوی این همکار سابق بنده و نماینده محترم تربت‌حیدریه، جای تأمل دارد. ایشان می‌توانند با توجه به نزدیکی شهرستان تربت حیدریه به مرز افغانستان، از ظرفیت‌های شهرستان خود برای سرمایه‌گذاری استفاده کنند.
نماینده سابق چابهار با اشاره به تکذیب موضوع واگذاری اراضی به افغانستان از سوی این نماینده و تاکید او بر تفاهم میان ایران و افغانستان گفت: من چنین امری را تأیید نمی‌کنم که این واگذاری انجام شده باشد. ایشان در صحبت‌های دیروز خود بر موضوع واگذاری اراضی تأکید کرده بودند، اما در توضیحات امروز عنوان کردند که موضوع، تفاهم‌نامه‌ای برای سرمایه‌گذاری بوده است. بااین‌حال، صحبت‌های دیروز ایشان نشان از تأکید بر واگذاری داشت.
وی تاکید کرد: بنده مستقلا چنین موضوعی را تایید نمی‌کنم و با استفاده از ظرفیت رسانه‌ی شما خطاب به مسئولان استان تاکید می‌کنم که پیش از آنکه حساسیت خاصی در جامعه شکل بگیرد، درباره این موضوع اقدام کنند.