اقتصادسرآمد- حمید الماسی نیا - معرفی ۱۸ فرصت سرمایه‌گذاری، عرضه ظرفیت‌های شیلاتی و کشاورزی، نمایش صنایع‌دستی و اجرای آیین‌های بومی  هرمزگان در نمایشگاه توانمندی‌های روستاییان و عشایر در تهران، تصویری از قابلیت‌های اقتصادی و فرهنگی جنوب کشور ارائه کرد؛ حضوری که دستاورد نهایی آن به تبدیل فرصت‌های معرفی‌شده به سرمایه‌گذاری، اشتغال پایدار و افزایش درآمد جوامع محلی وابسته است. ششمین نمایشگاه توانمندی‌های روستاییان و عشایر کشور با شعار «ریشه‌های پایدار، ایران ماندگار» از ۱۶ تا ۱۹ مهرماه ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار شد؛ رویدادی که با هدف معرفی ظرفیت‌های تولیدی، فرهنگی و اقتصادی مناطق روستایی و عشایری، توسعه بازار محصولات بومی و ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و فعالان اقتصادی شکل گرفت.
به گزارش اقتصادسرآمد، در این میان، حضور استان هرمزگان با محوریت معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری، توانمندی‌های شیلاتی و کشاورزی، صنایع‌دستی، محصولات و برندهای روستایی، فعالیت‌های نوآورانه و جلوه‌هایی از فرهنگ بومی جنوب، فرصتی برای بازنمایی ظرفیت‌های اقتصادی و اجتماعی این استان فراهم کرد و با معرفی ۱۸ فرصت سرمایه‌گذاری و برپایی خانه روستایی «میناب ۱۶۸» از جمله بخش‌های شاخص حضور هرمزگان در این رویداد بود.
اهمیت چنین نمایشگاهی را باید فراتر از عرضه محصولات محلی و بازدیدهای چندروزه ارزیابی کرد و روستاها بخش مهمی از ظرفیت تولید، امنیت غذایی، میراث فرهنگی و تنوع اجتماعی ایران را در خود جای داده‌اند؛ اما بهره‌برداری پایدار از این ظرفیت‌ها به دسترسی به بازار، تأمین مالی، توسعه زیرساخت‌ها، ایجاد زنجیره‌های ارزش و تقویت توان کارآفرینی جوامع محلی وابسته است.

«نمایشگاه» نقطه اتصال تولیدکننده و سرمایه‌گذار
 این نمایشگاه با رویکردی فراتر از معرفی محصولات، موضوعاتی همچون تاب‌آوری اقتصادی، توسعه زنجیره‌های ارزش، نوآوری و ایجاد فرصت‌های شغلی را در کانون توجه قرار داد و بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی برگزارکنندگان، بیش از ۴۰۰ غرفه برای معرفی ظرفیت‌های استانی پیش‌بینی شده بود و ۵۰ غرفه نیز به استارتاپ‌ها و حوزه فناوری اختصاص داشت و همچنین توسعه ۱۲ زنجیره ارزش، حضور تولیدکنندگان روستایی و عشایری، معرفی الگوهای معماری بومی، عرضه محصولات کشاورزی و صنایع‌دستی و اجرای برنامه‌های فرهنگی از محورهای این دوره بود. این رویکرد از آن جهت اهمیت دارد که بسیاری از تولیدکنندگان روستایی، با وجود برخورداری از دانش بومی، مهارت و ظرفیت تولید، برای عرضه محصولات خود در بازارهای گسترده‌تر با موانعی همچون محدودیت سرمایه در گردش، ضعف در بسته‌بندی و بازاریابی، دشواری حمل‌ونقل و نبود شبکه توزیع پایدار روبه‌رو هستند و در چنین شرایطی، نمایشگاه می‌تواند زمینه ارتباط مستقیم تولیدکنندگان با خریداران عمده، شرکت‌های تجاری، سرمایه‌گذاران و فعالان حوزه گردشگری را فراهم کند که با این حال، نتیجه اقتصادی این ارتباط زمانی مشخص می‌شود که مذاکرات اولیه به قراردادهای پایدار، توسعه بازار و افزایش درآمد تولیدکنندگان منجر شود.

«هرمزگان» از ظرفیت‌های بومی تا معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری
صفر صادقی‌پور، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری هرمزگان، با اشاره به این موضوع، معرفی توانمندی‌های اقتصادی روستاها و آشنا کردن سرمایه‌گذاران با فرصت‌های موجود را از اهداف حضور استان در این رویداد عنوان کرده است و با این اقدام می‌تواند گامی در جهت پیوند ظرفیت‌های محلی با منابع مالی و بازارهای جدید باشد؛ به‌ویژه در استانی که اقتصاد بسیاری از جوامع محلی آن با فعالیت‌هایی نظیر شیلات، کشاورزی، صنایع‌دستی، گردشگری و کسب‌وکارهای کوچک ارتباط دارد.
با این حال، معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری تنها مرحله نخست این فرایند است و برای ارزیابی میزان موفقیت آن، لازم است مشخص شود این فرصت‌ها در کدام روستاها تعریف شده‌اند، چه میزان سرمایه برای اجرای آنها نیاز است، چه زیرساخت‌هایی در اختیار دارند و چه تعداد از سرمایه‌گذاران برای ورود به پروژه‌ها اعلام آمادگی کرده‌اند.
انتشار اطلاعات تکمیلی درباره این طرح‌ها و گزارش نتایج مذاکرات، می‌تواند به شفافیت بیشتر و جلب اعتماد سرمایه‌گذاران کمک کند و همچنین مشارکت تعاونی‌ها، تولیدکنندگان و کارآفرینان محلی در اجرای پروژه‌ها اهمیت دارد تا منافع اقتصادی سرمایه‌گذاری صرفاً به مجموعه‌های بیرونی محدود نماند و سهم مشخصی از ارزش افزوده در مناطق روستایی ایجاد شود.

شیلات و کشاورزی؛ ضرورت عبور از تولید خام
 معرفی ظرفیت‌های شیلاتی و کشاورزی هرمزگان در کنار صنایع‌دستی و برندهای روستایی، بخشی از تلاش استان برای نمایش تنوع اقتصادی مناطق خود بود و با  این حال، توسعه این ظرفیت‌ها نیازمند توجه به تمام مراحل تولید تا عرضه محصول است. در حوزه کشاورزی، فراهم کردن امکان فرآوری، نگهداری، بسته‌بندی و بازاریابی می‌تواند به افزایش ارزش افزوده محصولات کمک کند و در بخش شیلات نیز توسعه زیرساخت‌های مناسب، بهبود کیفیت نگهداری و فرآوری و ایجاد شبکه‌های توزیع، از موضوعات مهم برای تقویت درآمد تولیدکنندگان و کسب‌وکارهای وابسته به این بخش به شمار می‌رود. پیوند میان تولیدکنندگان، تعاونی‌ها، واحدهای فرآوری، شبکه‌های توزیع و بازارهای مصرف، امکان ایجاد زنجیره‌های اقتصادی پایدارتر را فراهم می‌کند و در این الگو، روستا صرفاً محل تولید مواد اولیه نیست، بلکه می‌تواند بخشی از فعالیت‌های تکمیلی و ارزش‌آفرین را نیز در خود جای دهد.
البته هرگونه توسعه اقتصادی در این حوزه‌ها باید با توجه به شرایط اقلیمی، محدودیت منابع آب، ظرفیت محیط‌زیست و نیازهای واقعی مناطق انجام شود و افزایش تولید بدون توجه به پایداری منابع طبیعی، نمی‌تواند مبنای مطمئنی برای توسعه بلندمدت باشد.

«صنایع‌دستی و نوآوری» پیوند مهارت‌های بومی با بازارهای جدید
 صنایع‌دستی و محصولات محلی، علاوه بر ارزش اقتصادی، حامل بخشی از هویت فرهنگی و تجربه تاریخی جوامع روستایی هستند و معرفی این محصولات در نمایشگاه‌های ملی، فرصتی برای شناساندن مهارت‌های بومی و ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان و بازارهای تازه فراهم می‌کند و برای تبدیل این ظرفیت به مزیت اقتصادی، صرف عرضه محصول کافی نیست و با ارتقای کیفیت، طراحی متناسب با نیاز بازار، بسته‌بندی حرفه‌ای، معرفی هویت تولیدکننده و ایجاد مسیرهای فروش مستمر، از عوامل مؤثر در افزایش قدرت رقابت محصولات محلی هستند که در این مسیر، فناوری و کسب‌وکارهای نوآورانه می‌توانند به توسعه فروش دیجیتال، معرفی محصولات به مشتریان جدید و کاهش وابستگی به واسطه‌های غیرضروری کمک کنند و با این حال، بهره‌گیری از این ابزارها مستلزم آموزش، دسترسی مناسب به زیرساخت‌های دیجیتال و حمایت از کسب‌وکارهای کوچک است.
برای هرمزگان، پیوند میان صنایع‌دستی، محصولات بومی و گردشگری فرهنگی می‌تواند زمینه‌ای برای شکل‌گیری فعالیت‌های مکمل اقتصادی باشد؛ به‌شرط آنکه تولیدکنندگان محلی در فرایند بازاریابی و توزیع منافع نقش مؤثری داشته باشند.

«خانه روستایی میناب ۱۶۸» روایت هویت و حافظه جمعی
 یکی از بخش‌های شاخص غرفه هرمزگان، خانه روستایی «میناب ۱۶۸» بود که با گرامیداشت یاد و خاطره دانش‌آموزان شهید مدرسه شجره‌طیبه میناب، تصاویر و بخشی از وسایل شخصی آنان را در معرض دید بازدیدکنندگان قرار داد و این بخش، بُعدی انسانی و اجتماعی به حضور هرمزگان در نمایشگاه بخشید و نشان داد که معرفی ظرفیت‌های روستایی تنها به اقتصاد و تولید محدود نیست، بلکه حافظه جمعی، تجربه‌های انسانی و هویت فرهنگی نیز در بازنمایی یک منطقه جایگاهی مهم دارند. خانه روستایی در چنین روایتی می‌تواند بستری برای معرفی شیوه زندگی، معماری و فرهنگ محلی باشد و هم‌زمان یاد و خاطره دانش‌آموزان شهید را در فضایی متناسب با شأن این یادمان زنده نگه دارد و البته تداوم چنین روایتی به مستندسازی دقیق، رعایت ملاحظات فرهنگی و توجه به حساسیت‌های خانواده‌ها و جامعه محلی نیازمند است.

«آیین حجله جنوب» میراثی که با روایت زنده می‌ماند
اجرای آیین «حجله جنوب» با حضور گروهی ۲۷ نفره از روستاهای شهرستان بندرلنگه، از دیگر بخش‌های فرهنگی حضور هرمزگان در این نمایشگاه بود. معرفی غذاها و ظرفیت‌های فرهنگی و بومی استان نیز در برنامه‌های این بخش قرار داشت. اجرای آیین‌های محلی در رویدادهای ملی، فرصتی برای آشنایی مخاطبان با تنوع فرهنگی جنوب ایران و معرفی میراث ناملموس مناطق مختلف کشور فراهم می‌کند و چنین برنامه‌هایی همچنین می‌توانند زمینه ارتباط میان هنرمندان، گروه‌های فرهنگی، فعالان گردشگری و برگزارکنندگان رویدادهای ملی را تقویت کنند و با این حال، صیانت از میراث ناملموس نباید به اجرای مقطعی آیین‌ها محدود شود و با مستندسازی روایت‌های محلی، انتقال دانش میان نسل‌ها، حمایت از حاملان اصلی سنت‌ها و فراهم کردن زمینه مشارکت جوامع محلی در برنامه‌های فرهنگی، از ضرورت‌های حفظ این میراث است.
در صورت پیوند اصولی این ظرفیت‌ها با گردشگری مسئولانه، امکان ایجاد فرصت‌های شغلی در زمینه راهنمایی گردشگران، تولید صنایع‌دستی، عرضه خوراک محلی و برگزاری رویدادهای فرهنگی نیز فراهم خواهد شد؛ مسیری که باید با احترام به اصالت آیین‌ها و منافع جامعه میزبان دنبال شود.

«اقتصاد روستایی» از حمایت مقطعی تا توانمندسازی پایدار
یکی از موضوعات مهم مطرح‌شده در برنامه‌های این نمایشگاه، تقویت زنجیره‌های ارزش و کاهش وابستگی جوامع محلی به حمایت‌های مستمر بوده، عبدالکریم حسین‌زاده، معاون رئیس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم، بر این نکته تأکید کرده است که مداخلات توسعه‌ای باید به تقویت ظرفیت‌های موجود و توانایی جوامع برای ادامه مستقل مسیر رشد منجر شوند که این رویکرد برای استان‌هایی همچون هرمزگان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا توسعه پایدار مناطق روستایی به ایجاد فرصت‌های اقتصادی متناسب با ویژگی‌های هر منطقه و مشارکت فعال مردم در فرایند تصمیم‌گیری و اجرا وابسته است.
حمایت مالی، آموزش و توسعه زیرساخت‌ها زمانی اثربخش خواهد بود که تولیدکنندگان بتوانند به بازارهای پایدار دسترسی پیدا کنند، کسب‌وکارهای محلی قدرت رقابت به دست آورند و بخشی از درآمد حاصل از فعالیت‌های اقتصادی در همان منطقه باقی بماند که از این منظر، موفقیت برنامه‌های توسعه روستایی را نمی‌توان تنها با تعداد پروژه‌ها یا میزان اعتبار اختصاص‌یافته سنجید و با افزایش درآمد خانوارها، ایجاد اشتغال پایدار، گسترش مشارکت زنان و جوانان، تقویت تعاونی‌ها و کاهش موانع فعالیت اقتصادی، شاخص‌هایی هستند که تصویر روشن‌تری از نتایج توسعه ارائه می‌کنند.

«از غرفه تا میدان عمل» ضرورت سنجش دستاوردها
حضور در نمایشگاه‌های ملی می‌تواند زمینه معرفی ظرفیت‌ها و شکل‌گیری ارتباطات تازه را فراهم کند، اما برای تبدیل این فرصت به نتیجه اقتصادی، برنامه‌ای مشخص برای پیگیری مذاکرات و اجرای توافق‌ها ضروری است و در مورد هرمزگان، انتشار فهرست تفصیلی ۱۸ فرصت سرمایه‌گذاری، اعلام وضعیت مذاکرات با سرمایه‌گذاران، مشخص کردن برنامه‌های حمایتی از تولیدکنندگان و گزارش نتایج پس از نمایشگاه، می‌تواند به ارزیابی دقیق‌تر عملکرد استان کمک کند. همچنین لازم است مشخص شود چه تعداد از تولیدکنندگان محلی به بازارهای جدید دست یافته‌اند، چه قراردادهایی به مرحله اجرا رسیده‌اند و چه میزان اشتغال از محل پروژه‌های جدید ایجاد شده است و در اطلاعات منتشرشده درباره غرفه هرمزگان، جزئیات مالی این فرصت‌ها و میزان سرمایه جذب‌شده اعلام نشده است؛ بنابراین نمی‌توان صرف معرفی طرح‌ها را معادل تحقق سرمایه‌گذاری دانست که در سطح ملی نیز سنجش نتایج نمایشگاه باید بر شاخص‌هایی همچون حجم قراردادهای تجاری، میزان سرمایه‌گذاری، تعداد کسب‌وکارهای توسعه‌یافته، استمرار اشتغال و سهم جوامع محلی از منافع اقتصادی متمرکز باشد.

هرمزگان در مسیر تبدیل ظرفیت به مزیت
ششمین نمایشگاه بین‌المللی توانمندی‌های روستاییان و عشایر، فرصتی برای بازتعریف جایگاه روستا در اقتصاد ایران فراهم کرده است؛ جایگاهی که در آن تولید، میراث فرهنگی، گردشگری، نوآوری و مشارکت اجتماعی می‌توانند در کنار یکدیگر به توسعه پایدار کمک کنند.
حضور هرمزگان با معرفی ۱۸ فرصت سرمایه‌گذاری، نمایش ظرفیت‌های شیلاتی و کشاورزی، صنایع‌دستی و محصولات روستایی، برپایی خانه روستایی میناب ۱۶۸ و اجرای آیین حجله جنوب، تصویری از تنوع اقتصادی و فرهنگی این استان ارائه کرده است و با این حال، دستاورد نهایی این حضور زمانی مشخص خواهد شد که ظرفیت‌های معرفی‌شده به پروژه‌های اجرایی، بازارهای پایدار، فرصت‌های شغلی و افزایش درآمد جوامع محلی تبدیل شوند. برای هرمزگان، مسئله اصلی دیگر صرفاً معرفی توانمندی‌ها نیست؛ بلکه ایجاد سازوکاری است که سرمایه‌گذاری را به تولید، تولید را به ارزش افزوده و ارزش افزوده را به بهبود پایدار زندگی مردم روستا پیوند دهد.
نمایشگاه می‌تواند آغاز این مسیر باشد، اما تداوم آن به پیگیری مستمر، شفافیت اطلاعات، مشارکت واقعی مردم و سنجش نتایج وابسته است که در نهایت، ارزش هر غرفه نه فقط در آنچه به نمایش می‌گذارد، بلکه در فرصت‌هایی است که پس از پایان نمایشگاه برای مردم و اقتصاد منطقه ایجاد می‌کند.