دخالت‌های نظامی ابرقدرت‌ها ثبات بازار جهانی انرژی را به خطر انداخته است


گروه نفت و انرژی - مینا افشاری ترک-  تحلیلگر حوزه نفت و انرژی با اشاره به نقش محوری خاورمیانه در تامین انرژی جهان، تاکید کرد: سیاست‌های یکجانبه‌گرایانه و مداخلات نظامی ابرقدرت‌ها، ثبات بازار جهانی انرژی را به مخاطره انداخته است.
به گزارش اقنصاد سرآمد، احسان جنابی در گفت‌وگو با ایرنا، اعلام کرد: امنیت انرژی جهانی، مقوله‌ای چندوجهی و حیاتی است که به عنوان شالوده ثبات ملی، رفاه اقتصادی و ثبات بین‌المللی شناخته می‌شود. این مفهوم تنها به معنی دسترسی به منابع انرژی متمرکز نیست، بلکه دربرگیرنده موضوعاتی همچون اطمینان از دسترسی مطمئن، پایدار و مقرون‌به‌صرفه برای مصرف‌کنندگان در هر زمان است.
وی افزود: عوامل متعددی از جمله ریسک‌های ژئوپلیتیکی، اختلال در زنجیره تامین، نوسانات قیمت نفت و گاز، چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی و آسیب‌پذیری‌های زیرساختی، موجب پیچیده‌تر شدن این حوزه می‌شود.
جنابی با یادآوری اینکه رشد فزاینده تقاضا برای انرژی در کنار گذار تدریجی به منابع پاک‌تر، ابعاد جدیدی به این دغدغه جهانی افزوده است، اظهار داشت: تامین امنیت انرژی تدوین استراتژی‌های منطقی، سرمایه‌گذاری‌های پایدار، انتقال فناوری و ایجاد تعادل میان ملاحظات اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی در سطوح ملی و بین‌المللی را بیش از گذشته ضروری کرده است.
تحلیلگر بین‌المللی حوزه نفت و انرژی با بیان اینکه اهمیت امنیت انرژی جهانی، به عنوان یک مولفه استراتژیک در پایداری اقتصادهای بین‌المللی و ثبات بازارهای جهانی نفت خام و گاز طبیعی، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، تاکید کرد: هرگونه اختلال در زنجیره تامین، اعم از تنش‌های ژئوپلیتیکی، بی‌ثباتی منطقه‌ای، حوادث طبیعی یا حملات سایبری به زیرساخت‌های حیاتی، می‌تواند به اختلال در عرضه، افزایش نااطمینانی و در نهایت، نوسانات شدید و جهش‌های قیمتی در حامل‌های انرژی مذکور منجر شود.
 وی خاطرنشان کرد: علاوه بر این، تغییرات در الگوهای تقاضا ناشی از رشد اقتصادی، افزایش مهاجرت به شهرها و شهرنشینی، سیاست‌های زیست‌محیطی و پیشرفت‌های فناورانه نیز بر پویایی قیمت‌ها تاثیر می‌گذارد اما ریسک‌های امنیتی اغلب تاثیر آنی‌ و مخرب‌تری دارند. از این رو، تضمین امنیت انرژی از طریق تنوع‌بخشی به منابع، مسیرهای انتقال، سیاست‌زدایی بخش انرژی، گفتگوهای هدفمند تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان و تقویت همکاری‌های بین‌المللی، نقشی محوری در تعدیل نوسانات بازار و حفظ ثبات اقتصادی جهانی ایفا می‌کند.
 جنابی با یادآوری اینکه منطقه خاورمیانه به دلیل برخورداری از عظیم‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت و گاز طبیعی جهان و همچنین قرار داشتن کشورهای مهم صادرکننده نفت، گاز طبیعی و گاز طبیعی مایع‌شده (LNG) در آن، جایگاهی محوری و بی‌بدیل در تامین امنیت انرژی جهانی ایفا می‌کند، گفت: این منطقه نه فقط بخش قابل‌توجهی از عرضه جهانی نفت و گاز را تامین می‌کند، بلکه با داشتن مسیرهای حیاتی ترانزیت انرژی مانند تنگه هرمز، باب‌المندب، مالاکا به عاملی تعیین‌کننده در ثبات قیمت‌ها و دسترسی جهانی به منابع تبدیل شده است.  به عقیده وی، در چنین موقعیتی، هرگونه بی‌ثباتی سیاسی، تنش‌های منطقه‌ای یا اختلال در تولید و صادرات می‌تواند به نوسانات شدید بازار، افزایش قیمت‌ها و تهدید جدی امنیت عرضه منجر شود؛ بنابراین، مدیریت چالش‌های ژئوپلیتیک و تضمین جریان پایدار انرژی از خاورمیانه، همواره به عنوان یک اولویت راهبردی جهانی جلب‌توجه می‌کند.

سیاست‌های سلطه‌جویانه، امنیت انرژی جهانی را با مخاطره روبرو کرده است
 تحلیلگر بین‌المللی حوزه نفت و انرژی دخالت‌های برخی اَبَرقدرت‌ها و تکیه بر یکجانبه‌گرایی و نظامی‌گری در منطقه خاورمیانه را موجب تاثیرگذاری مستقیم و عمیق بر امنیت انرژی جهانی برشمرد و گفت: این مداخلات بیشتر به بی‌ثباتی سیاسی، بی‌ثباتی در بازارهای انرژی و بروز بحران‌های انسانی در این منطقه استراتژیک و غنی از منابع هیدروکربوری منجر شده است.
 وی با تاکید بر اینکه چنین شرایطی، امنیت عرضه نفت و گاز از مسیرهای حیاتی و گلوگاه‌های راهبردی را به مخاطره انداخته و پتانسیل بروز اختلال شدید در بازار جهانی انرژی را افزایش می‌دهد، افزود: نوسانات شدید و غیرقابل‌پیش‌بینی قیمت نفت و گاز، ناشی از نااطمینانی‌های ژئوپلیتیکی و ریسک‌های امنیتی، پیامد مستقیم این وضعیت است که بر اقتصاد کشورهای مصرف‌کننده و تولیدکننده تاثیر نامطلوبی می‌گذارد.  جنابی پیامدهای این مداخلات را فرامنطقه‌ای دانست که به شکل جدی ثبات بازارهای جهانی انرژی و قابلیت پیش‌بینی‌پذیری عرضه را به چالش کشیده است و بنابراین نیازمند به‌کارگیری رویکردهای پایدار و همه‌جانبه است.

ممانعت از سرمایه‌گذاری در انرژی، افزایش قیمت را به دنبال دارد
 این تحلیلگر انرژی به ممانعت برخی اَبَرقدرت‌های سلطه‌گر از سرمایه‌گذاری کافی و به‌هنگام در کشورهای مهم صاحب ذخایر نفت و گاز اشاره کرد و اظهار داشت: این اقدام پیامدهای عمیق و چندجانبه‌ای بر امنیت انرژی جهانی دارد که غیرقابل‌انکار است زیرا نه فقط منجر به کاهش ظرفیت تولید و عرضه در بلندمدت می‌شود، بلکه با ایجاد نااطمینانی در بازار، نوسانات شدید قیمتی و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی را در پی خواهد داشت.
 وی یادآور شد: تضعیف توسعه زیرساخت‌ها و فناوری‌های مورد نیاز برای استخراج و فرآوری نفت و گاز، می‌تواند ضمن تشدید شکاف بین عرضه و تقاضا، وابستگی کشورها به منابع محدودتر و گران‌تر را افزایش دهد که این نیز به نوبه خود به تغییر موازنه قدرت و بروز تنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی منجر می‌شود.
 جنابی ادامه داد: در نتیجه، این سیاست‌ها به طور جدی امنیت عرضه، ثبات قیمت و قابلیت اطمینان سیستم انرژی جهانی را به مخاطره انداخته و چالش‌های بزرگی را در مسیر گذار انرژی و رسیدن به اهداف توسعه پایدار بویژه در حوزه انرژی ایجاد می کنند.

فناوری‌های پیشرفته در خدمت امنیت انرژی به کار گرفته شود
 به عقیده این تحلیلگر بازار نفت و انرژی، انتقال فناوری‌های پیشرفته به کشورهای دارای ذخایر غنی نفت و گاز، می‌تواند نقشی محوری در تضمین امنیت انرژی جهان ایفا کند که این فرآیند با ارتقای بهره‌وری در اکتشاف، استخراج، فرآوری و انتقال منابع هیدروکربنی، ضمن کمک به افزایش ظرفیت عرضه، موجبات کاهش هدررفت انرژی و هزینه‌ها و دسترسی پایدارتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر به انرژی را فراهم می‌سازد.  جنابی یادآور شد: به‌کارگیری فناوری‌های مدرن در کشورهای نفت‌خیز، همچنین موجب افزایش قابلیت اطمینان عملیاتی، بهبود استانداردهای ایمنی و کاهش اثرات زیست‌محیطی می‌شود که همگی برای ثبات بلندمدت بازار انرژی حیاتی هستند.  وی توضیح داد: این توانمندسازی فناورانه با ایجاد ظرفیت‌های بومی و تعدیل وابستگی به تخصص‌های خارجی در کشورهای نفت‌خیز، به تقویت استقلال انرژی این کشورها و در نتیجه، به پایداری عرضه جهانی کمک شایانی می‌کند؛ از همین رو انتقال هدفمند فناوری، رکن اساسی در راهبردهای جهانی برای تحقق آینده‌ای با امنیت انرژی پایدار و قابل‌ اتکا محسوب می‌شود.